Startuj z nami!

www.szkolnictwo.pl

praca, nauka, rozrywka....

mapa polskich szkół
Nauka Nauka
Uczelnie Uczelnie
Mój profil / Znajomi Mój profil/Znajomi
Poczta Poczta/Dokumenty
Przewodnik Przewodnik
Nauka Konkurs
uczelnie

zamów reklamę
zobacz szczegóły
uczelnie
PrezentacjaForumPrezentacja nieoficjalnaZmiana prezentacji
Być Ślązakiem

Od 01.01.2015 odwiedzono tę wizytówkę 959 razy.
Chcesz zwiększyć zainteresowanie Twoją jednostką?
Zadzwoń do Nas!* - tel. 606-...-... ->>>
* szkolnictwo.pl - najpopularniejszy informator edukacyjny - 1,5 mln użytkowników miesięcznie



Platforma Edukacyjna - gotowe opracowania lekcji oraz testów.



 

 Śląsk – odwieczna część Polski, choć nie zawsze na mapie, ale na pewno w sercach większości ludzi tu mieszkających.
Tutaj krzyżowały się różne wpływy kulturowe, odmienne postawy i wartości społeczne. W cieniu kopalń, hut i familoków wychowywały się dzieci, dorastała młodzież. Sytuacja materialna od kołyski przez okres szkolny i młodzieńczy nauczyła je skromności. Jednak czas wolny dzieci i młodzież spędzały wesoło, korzystając z uciech młodego wieku. Dla dzisiejszych starek i starzyków były to niezapomniane czasy w ich życiu. Takie, które pozwalały doceniać najdrobniejsze miłe i wesołe szczegóły z życia. „Piyrwy było biydnie, a wesoło, a teraz to się wszyscy ino nudzom” – mówi niejedna starka.
Dawniej we wszystkich familokach było dużo dzieci. Ojciec ciężko pracował na „grubie”, a matka zajmowała się domem. Dzieci musiały niańczyć młodsze rodzeństwo, starsze dzieci pasły kozy lub inną gadzinę oraz węgiel i drzewo zbierały na hołdach. Starsi chłopcy pomagali przy „biydaszybach”. Trzeba było ojcom w polu pomagać i trawę zbierać dla królików.
W familokach wszyscy się ze sobą znali i byli bardzo ze sobą zżyci. Nie trzeba było wiele, żeby dzieci w coś się zabawiły. Popularne zabawy śląskie to „ciuciubabaka”, „w dupka”, „w sklep”, „w dom”, „skakanie z szafy lub pieca na tapczan”. W domu dzieci grały również w karty – „chlusta”, „psa”, „oko” itp. Dużo radości dawała dzieciom zabawa w „głuchy telefon” czy „Rapsa”.
Dziewczynki bawiły się lalkami, które często same wykonywały za starych szmatek i pończoch, haftując na nich oczy, usta i nos. Miały także drewniane wózeczki dla lalek wykonywane przede wszystkim przez ojców, a czasem drewniane domki – pokoiki dla lalek.
Chłopcy bawili się ołowianymi żołnierzykami, które często sami odlewali w formach przy piecu. Wśród gier, które można było kupić w sklepie popularne były: domino, loteria, młynek czy warcaby. W sieniach chłopcy grywali w usioki, pinki czy duble.
Należy również napomknąć jaką wielką radość dla najmłodszych nosiły Święta Wielkanocne, a szczególnie poniedziałkowe wielkanocne sikanie. Atmosferę tych wiosennych świąt wzbogacały usypywane (np. w Siemianowicach) z piasku na podwórkach jajka i postacie zajączków.
Podczas Świąt Bożego Narodzenia była choinka, z reguły z bardzo skromnymi podarkami. Na „Dzieciątko” przebierano się za pastuszków i chodzono po domach i szynkach, aż do „Matki Boskiej Gromnicznej”, odgrywając różne sceny biblijne i śpiewając kolędy. Przebierano się za aniołów, królów, diabła, żyda i śmierć.
Górny Śląsk był zawsze bardzo rozśpiewany a gra na takich instrumentach jak gitara, organki, mandolina i akordeon dawała młodzieży wiele radości i była umiejętnością dość powszechną. Improwizowane były zabawy ze śpiewem i tańcami na placach przed familokami w „lałbach”, a także na ogródkach, gdzie również skupiało się życie towarzyskie. Popularne były niedzielne potańcówki na wolnym powietrzu w restauracjach ogrodowych. W niedzielę ważnym wydarzeniem w rodzinie było wspólne wyjście do kościoła, co wiązało się z odświętnym ubiorem i odświętną atmosferą.
Najbardziej znane wśród świąt robotniczych na Śląsku była „Barbórka”. Składała się ona z dwóch części: oficjalnej i zabawowej. Spotkanie w kopalni odbywało się wyłącznie w zamkniętym męskim gronie. Do dzisiaj tradycja męskich biesiad widoczna jest w „karczmach piwnych”.
Po pracy górniczej pod ziemią, w zamkniętej przestrzeni, w pełnej pyłu i hałasu hucie czy fabryce, ludzie poszukiwali form odpoczynku dających bezpośredni kontakt z przyrodą. Ludzie uprawiali ziemię lub pracowali w swoich ogródkach. Hodowano tam również króliki, kury i inną gadzinę. Często też przy familokach ludzie mieli chlewiki, w których hodowano drobną gadzinę na własny użytek.
Tradycją na Śląsku było również oswajanie ptaków, głównie śpiewających kosów, kanarków a także papug.. Mężczyźni często dla przyjemności hodowali gołębie. W wielu domach spotkać można było również rybki w akwariach.
Natomiast matki i córki w ogródkach siały i sadziły warzywa oraz pielęgnowały wiele odmian kwiatów. Gospodarze ogródków mieli upodobanie w przyozdabianiu altany przez jej barwne malowanie i zdobienie w tynku. Wykonywano też ozdobne bramki w ogrodzeniu, a na wolnej przestrzeni stawiano własnej roboty cementowo-gipsowe lub drewniane, malowane ,barwne figury krasnali, sarenek, grzybków itp.
Kobiety i dziewczęta od dawna zajmowały się różnego rodzaju robótkami ręcznymi. Jedne pasjonowały się haftem płóciennym spódnic, zapasek i haftem kolorowym. Inne pasjonowały się haftem kościelnych alek (przykryć), szpic (ząbkowane serwety i ząbki do półek). Jeszcze inne robieniem szydełkiem zwanym tu heklowaniem chustek na głowę, firanek na szybki do kuchni itp., bądź sztrikowaniem, czyli dzierganiem na drutach swetrów z wełny i firan z białych nici lub kordonku, krochmalonych później „na sztywno” i suszonych na specjalnych drewnianych ramach. Ulubionym hobby było wykonywanie makietek o dekoracyjnym ornamencie (kwiaty, postacie bajkowe itp.) na sztywnym płótnie przez przewlekanie techniką dywanową wielobarwnej włóczki wiskozowej. Wykonywano je przy pomocy specjalnych igieł osadzonych w drewnianym uchwycie. Własnoręcznie wykonane makatki zawieszano dla dekoracji na ścianie pokoju. Obszywano również dekoracyjnie poduszki i kanapy ciesząc oko barwnymi, wymyślonymi wzorami.
Stosunkowo nową formę twórczości plastycznej było zdobnicze majsterkowanie z odpadów i drutu, blachy, prętów metalowych, ścinków forniru kolorowo barwionych, malowanie i rzeźbienie. Jednakże użytkowe zdobnictwo związane z majsterkowaniem występowało na Śląsku już w XIX i na początku XX wieku. Wiązało się to wówczas nie tylko z zamiłowań artystycznych, lecz także z oszczędnością i dążeniem do samowystarczalności gospodarczej. Zamiłowania twórcze ludu wiejskiego i społeczności robotniczych ujawniały się więc przede wszystkim w zdobieniu przedmiotów codziennego użytku, upiększaniu otoczenia. Ozdabiano drewniane deski do krojenia kapusty, ozdobnymi stempelkami znakowano „na gorąco” siekierki i narzędzia, z odpadów blachy wycinano sylwety Chrystusa, malowane później barwnymi lakierami i przytwierdzane na przydrożnych krzyżach.
Popularne było jeszcze w latach dwudziestych wykonywanie klatek na ptactwo hodowane w domu, półeczki na grzebienie itp.
Współcześnie niektórzy pasjonują się ozdobnym gięciem z grubego drutu bądź odpadów metali kolorowych, tworząc stojące lub wiszące półki na kwiaty, wieszaki, figurki, patery itp.
Warto wspomnieć o dekorowaniu mieszkań tj. malowaniu ścian ręcznie, później zaś wałkiem. Malowano obrazy, początkowo wizerunki świętych, później (XX w.) kwiatów i pejzaży. Rzeźbiono w drewnie figurki o tematyce sakralnej przeznaczone do kapliczek i kościołów. Zdolni kamieniarze i murarze wykonywali z piaskowca lub cementu, zaprawy murarskiej tzw. figur do ogródków przydomowych i na cmentarze. Charakterystyczna dla górniczej twórczości była rzeźba w węglu, której początek był już w XIX wieku.

Literatura:


Śląskie uciechy i zabawy (materiały etnologiczno-folklorystyczne) pod redakcją Ireny Bukowskiej- Floreńskiej, Bytom 1991r.

„Joanna i Hans Ulryk Schaffgotschowie” Władysław Ślęzak




Barbara Kosińska
nauczycielka
Przedszkola Miejskiego nr3
w Bytomiu

Umieść poniższy link na swojej stronie aby wzmocnić promocję tej jednostki oraz jej pozycjonowanie w wyszukiwarkach internetowych:

X


Zarejestruj się lub zaloguj,
aby mieć pełny dostęp
do serwisu edukacyjnego.




www.szkolnictwo.pl

e-mail: zmiany@szkolnictwo.pl
- największy w Polsce katalog szkół
- ponad 1 mln użytkowników miesięcznie




Nauczycielu! Bezpłatne, interaktywne lekcje i testy oraz prezentacje w PowerPoint`cie --> www.szkolnictwo.pl (w zakładce "Nauka").

Zaloguj się aby mieć dostęp do platformy edukacyjnej




Zachodniopomorskie Pomorskie Warmińsko-Mazurskie Podlaskie Mazowieckie Lubelskie Kujawsko-Pomorskie Wielkopolskie Lubuskie Łódzkie Świętokrzyskie Podkarpackie Małopolskie Śląskie Opolskie Dolnośląskie