Startuj z nami!

www.szkolnictwo.pl

praca, nauka, rozrywka....

mapa polskich szkół
Nauka Nauka
Uczelnie Uczelnie
Mój profil / Znajomi Mój profil/Znajomi
Poczta Poczta/Dokumenty
Przewodnik Przewodnik
Nauka Konkurs
uczelnie

zamów reklamę
zobacz szczegóły
uczelnie

Księga urwisów

Księga urwisów

Księga urwisów – powieść przygodowa dla młodzieży autorstwa Edmunda Niziurskiego , wydana po raz pierwszy w 1954 .

Akcja powieści rozgrywa się w czasach wczesnej PRL w wiosce na Kielecczyźnie. Bohaterami są uczniowie klasy szóstej szkoły podstawowej w Wilczkowie: Wiktor Stopa (miejscowy chłopak, półsierota), Karlik Rudniok (syn inżyniera górnictwa ze Śląska) i inni. Przeżywają oni serię niebezpiecznych przygód, których podłożem jest działalność w Wilczkowie dywersanta, zamierzającego zniszczyć kopalnię miedzi oraz walka o kolektywizację rolnictwa .

Księga urwisów została wydana pod koniec okresu stalinowskiego , w momencie gdy pojawiały się pierwsze, bardzo nieśmiałe oznaki odwilży. Z jednej strony w dużym stopniu przepojona jest propagandą typową dla okresu stalinowskiego: kolektywizacja rolnictwa jest pokazana jako proces pozytywny, pozytywnymi bohaterami (drugoplanowymi) są działacz ZMP Gondera i oficer UB Bolesławiec. Lider sprzeciwiających się kolektywizacji chłopów został przedstawiony jako postać zdecydowanie antypatyczna, a pod koniec utworu okazuje się, że jego syn jest złodziejem, który w dodatku dostarczał wyposażenie zachodnim dywersantom. W pozytywnym świetle przedstawione są starania o utworzenie w Wilczkowie spółdzielni rolniczej oraz drużyny harcerskiej ( OH ZMP ), jak również działania głównych bohaterów w celu zdemaskowania "szpiegów".

Z drugiej jednak strony Niziurski właśnie Księgą urwisów jako jeden z pierwszych potrafił przeciwstawić się schematom realizmu socjalistycznego w literaturze dla młodzieży. Bohaterami są realistycznie przedstawieni chłopcy, którzy wdają się w bójki między sobą, mają skłonności do wygłupów i łobuzerskich kawałów, na ogół źle się uczą, są jednak pokazani z sympatią. Stosunki międzyludzkie w klasie, szkole i wiosce są odmalowane w sposób bardzo realistyczny, a akcja jest dynamiczna i dobrze skonstruowana[1].

Niziurski za Księgę urwisów otrzymał w 1955 roku Nagrodę Prezesa Rady Ministrów.

Bohaterowie

  • Wiktor Stopa – chłopak z Wilczkowa, półsierota (ojciec zginął podczas II wojny światowej), przez siostrę spowinowacony z rodziną Osuchów przedstawionych jako "kułacy" (wrogowie kolektywizacji)
  • Karol (Karlik) Rudniok – Ślązak, syn inżyniera górnictwa, najbliższy przyjaciel Wiktora
  • Batura – klasowy mądrala, syn kowala, brat działacza partyjnego
  • Miksa – przywódca klasowych łobuzów
  • Gondera – młody nauczyciel biologii, aktywista ZMP
  • Sądej – lubiany nauczyciel matematyki, również zwolennik kolektywizacji
  • Zajączkowski – dyrektor szkoły
  • Kropa – woźny szkolny, gbur i alkoholik
  • Wcisło – kierownik urzędu pocztowego, mieszczącego się w tym samym budynku co szkoła
  • Gola – uczeń starszej klasy, zafascynowany sportem, przyjaciel Wiktora

Ekranizacja

Na jej podstawie w 1954 roku został zrealizowany film pt. Tajemnica dzikiego szybu. Zdjęcia kręcono w miejscu dawnych prac wydobywczych na Miedziance oraz na terenie Szkoły Podstawowej w Zajączkowie.

Przypisy

  1. Barbara Tylicka, Grzegorz Leszczyński: Słownik literatury dziecięcej i młodzieżowej. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich , 2003, s. 272. . 


Inne hasła zawierające informacje o "Księga urwisów":

Mieszko II Lambert ...

Bereza (Białoruś) ...

Akcja (prawo) ...

Stanisław Hozjusz ...

Wojciech Bogusławski ...

Głowacz białopłetwy ...

Jarząb pospolity ...

Turzyca patagońska ...

Herodot ...

William Blake ...


Inne lekcje zawierające informacje o "Księga urwisów":

Myślistwo i rybołówstwo (plansza 15) ...

104 Kontrreformacja w Europie (plansza 5) ...

Antyk judajski - mądrość Biblii (plansza 14) ...




Zachodniopomorskie Pomorskie Warmińsko-Mazurskie Podlaskie Mazowieckie Lubelskie Kujawsko-Pomorskie Wielkopolskie Lubuskie Łódzkie Świętokrzyskie Podkarpackie Małopolskie Śląskie Opolskie Dolnośląskie