Startuj z nami!

www.szkolnictwo.pl

praca, nauka, rozrywka....

mapa polskich szkół
Nauka Nauka
Uczelnie Uczelnie
Mój profil / Znajomi Mój profil/Znajomi
Poczta Poczta/Dokumenty
Przewodnik Przewodnik
Nauka Konkurs
uczelnie

zamów reklamę
zobacz szczegóły
uczelnie
PrezentacjaForumPrezentacja nieoficjalnaZmiana prezentacji
Dziecięce porażenie mózgowe i jego konsekwencje

Od 01.01.2015 odwiedzono tę wizytówkę 10604 razy.
Chcesz zwiększyć zainteresowanie Twoją jednostką?
Zaprezentuj w naszym informatorze swoją jednostkę ->>>
* szkolnictwo.pl - najpopularniejszy informator edukacyjny - 1,5 mln użytkowników miesięcznie



Platforma Edukacyjna - gotowe opracowania lekcji oraz testów.



 

 


     Według danych Światowej Organizacji Zdrowia u około 7% ogólnej populacji dzieci stwierdza się zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego różnego stopnia i pochodzenia.
     Przyjmuje się, że na 1.000 żywo urodzonych dzieci 10 wymaga specjalnej opieki oraz leczenia ze względu na znaczne kalectwo. Wśród tych nieprawidłowości największe znaczenie mają choroby układu nerwowego, w tym także mózgowe porażenie dziecięce, którego częstotliwość wynosi 1,5 – 3 przypadków.
     Mózgowego porażenia dziecięcego nie można traktować jako odrębnej jednostki chorobowej. Jest ono bowiem całym zespołem chorobowym.
     Ogólnie – mózgowe porażenie dziecięce – to zespół przewlekłych i niepostępujących zaburzeń ośrodkowego układu nerwowego (zwłaszcza ośrodkowego neuronu ruchowego) powstałych w wyniku uszkodzenia mózgu w czasie ciąży (20% przypadków), w czasie okołoporodowym (60% przypadków) lub w pierwszych latach życia (20% przypadków).
     Największy wpływ na ośrodkowy układ nerwowy mają zmiany powstałe w okresie:
  1. zarodkowym (tzw. embriopatie), które powstają między 15 a 75 dniem rozwoju. Do zaburzeń może dojść w przypadku przebywanych przez matkę w czasie ciąży chorób wirusowych jak np. różyczka, świnka, odra lub przez związki stosowane w gospodarstwie domowym lub przemyśle;
  2. płodowym (tzw. fetopatie), w których wirus może być przyczyną zapalenia mózgu i opon mózgowych płodu. Przyczyną porażenia mogą być fetopatie bakteryjne np. kiła oraz fetopatie wywołane przez pasożyty np. toksoplazmoza;
  3. okołoporodowym, których przyczyną są czynniki mechaniczne (urazy), fizyczne (wahania wewnątrzmaciczne), chemiczne i infekcyjne. Szczególne znaczenie w tym przypadku ma niedokrwienie mózgu płodu i noworodka. Niedotlenienie płodu doprowadza wtórnie do uszkodzenia naczyń układu nerwowego i następczych krwawień lub wybroczyn do mózgu płodu. Niedotlenienie u noworodka jest przyczyną zaburzeń biochemicznych organizmu, może doprowadzić do wylewu śródczaszkowego (70% wcześniaków).
     Charakterystycznymi objawami dziecięcego porażenia mózgowego są:
  • kurczowe niedowłady kończyn,
  • ruchy mimowolne,
  • zaburzenia zdolności ruchów i równowagi.
Ponadto pojawiają się dysfunkcje współtowarzyszące:
  • opóźnienia rozwoju umysłowego (39%),
  • zaburzenia w zachowaniu z opóźnionym rozwojem lub bez niedorozwoju umysłowego (75%),
  • padaczka (35%),
  • zaburzenia narządu wzroku: oczopląs, zez, ograniczenie pola widzenia (50%),
  • zaburzenia narządu słuchu: niedosłuch (25%),
  • zaburzenia w rozwoju mowy: niedowład warg, podniebienia, języka (60%).
Wśród postaci dziecięcego porażenia mózgowego można wymienić:
  • atetozę (ruchy mimowolne),
  • ataksję (zaburzenia równowagi),
  • atonię (zwiotczenie mięśni),
  • spastyczność (duże napięcie mięśniowe),
  • paraplegię (porażenie kończyn dolnych),
  • monoplegię (porażenie jednej kończyny),
  • diplegię (porażenie kończyn górnych i dolnych).
     Mózgowe porażenie dziecięce (Paralysis cerebralis infantum) nie jest jednostką chorobową, ale zespołem objawów, dlatego określano je m.in. jako zespół Littl’a, paraliż dziecięcy i inne.
     W 1965r. Polskie Towarzystwo Neurologiczne przyjęło nazwę "mózgowe porażenie dziecięce".
     Definicji mózgowego porażenia dziecięcego jest wiele, ale wszystkie wykazują, iż dotyczy ono uszkodzenia mózgu. Powstałe uszkodzenie nie pogłębia się z biegiem lat, jedynie wraz z rozwojem fizycznym dziecka mogą nasilać się objawy kliniczne.
     Różnorodny obraz objawów klinicznych jest przyczyną wielu jego klasyfikacji.
I tak: klasyfikacja Russa i Soboloffa uwzględnia czynniki:
  1. Patofizjologiczne:
    • atetoza (ruchy mimowolne),
    • sztywność,
    • spastyczność,
    • ataksja (zaburzenia równowagi),
    • drżenie.
    • atonia (zwiotczenie mięśni),
    • postacie mieszane lub niesklasyfikowane.
  2. Topograficzne:
    • monoplegia (w jednej kończynie),
    • paraplegia (tylko w kończynach dolnych),
    • hemiplegia (zajęta jedna połowa ciała),
    • triplegia (trzy kończyny),
    • tetraplegia (cztery kończyny).
  3. Etiologiczne, związane z okresem:
    • przedporodowym,
    • okołoporodowym,
    • poporodowym.
  4. Czynniki obejmujące zakres czynności:
    • bez ograniczenia czynności,
    • z lekkim ograniczeniem czynności,
    • niezdolni do żadnych czynności.
  5. Lecznicze, obejmujące pacjentów:
    • nie wymagających leczenia,
    • wymagających w niedużym stopniu zaaparatowania,
    • wymagających zaaparatowania, leczenia i opieki,
    • wymagających długotrwałej hospitalizacji oraz opieki.
     Kolejnym sposobem klasyfikacji jest podział według zakresu i umiejscowienia porażenia:
  • monoplegia (porażenie jednej kończyny),
  • hemiplegia (porażenie obu kończyn po tej samej stronie),
  • triplegia (trzy kończyny),
  • diplegia (obustronny symetryczny niedowład),
  • paraplegia (tylko kończyny dolne)
  • quadriplegia (wszystkie kończyny porażone, lecz nieregularnie).
Klasyfikacja według stopnia inwalidztwa wymienia stopnie:
  • nieznaczny,
  • umiarkowany,
  • ciężki,
  • bardzo ciężki.
     Najbardziej rozpowszechnioną i opartą głównie o kryteria topograficzne jest klasyfikacja T. Ingrama. Wymienia ona postacie mózgowego porażenia dziecięcego:
  • porażenie kurczowe połowiczne,
  • obustronne porażenie kurczowe,
  • obustronne porażenie połowiczne,
  • postać móżdżkowa (ataktyczna),
  • postać pozapiramidalna.
Skutkami fizycznymi mózgowego porażenia dziecięcego wyżej wymienionych postaci są:
  • PORAŻENIE KURCZOWE POŁOWICZNE
    • objawia się przez zaburzenia czucia, porażenie kończyn jednoimiennych (górna i dolna po tej samej stronie), zaburzenia wegetatywne, zmniejszoną aktywność ruchową, osłabioną siłę mięśniową. W kolejnych latach może się pojawić upośledzenie wzrostu porażonych kończyn, a także zaburzenia mowy i padaczka.
  • OBUSTRONNE PORAŻENIE POŁOWICZNE
    • cechuje szczególnie niedowład kończyn górnych, w mniejszym stopniu dolnych. Wraz z tą postacią często występuje padaczka. Ten typ porażenia jest jedną z najcięższych postaci.
  • POSTAĆ MÓŻDŻKOWA (ATAKTYCZNA)
    • cechuje się zaburzeniem koordynacji ruchów, zaburzeniem postawy i chodu, drżeniem tzw. zamiarowym, obniżonym napięciem mięśni, zaburzeniem mowy o typie dysartrii, zaburzeniem koordynacji wzrokowo – ruchowej.
  • POSTAĆ POZAPIRAMIDALNA
    • objawy: zaburzenia napięcia mięśni, ruchy mimowolne i niezamierzone. Może tu także wystąpić niedosłuch typu odbiorczego lub głuchota, zez.
Do zaburzeń współtowarzyszących mózgowemu porażeniu dziecięcemu zalicza się m.in.:
  1. padaczka – występuje u około 50% dzieci z m.p.dz. Związana jest z ciężkim uszkodzeniem ośrodkowego układu nerwowego;
  2. upośledzenie umysłowe – występuje u około 25 – 35% dzieci z m.p.dz. U większości rozwój intelektualny jest zasadniczo prawidłowy, czasem nieznacznie obniżony, a nawet powyżej przeciętnego. Upośledzenie fizyczne wcale nie musi iść w parze z upośledzeniem umysłowym;
  3. zaburzenie rozwoju funkcji wzrokowych – pojawia się u około 50% dzieci z m.p.dz. i przejawia się w postaci:
    • zaburzeń analizy i syntezy bodźców wzrokowych, zeza,
    • ubytków w polu widzenia,
    • trudności w spostrzeganiu kształtów,
    • trudności w ujmowaniu całości i stosunków przestrzennych,
    • oczopląsu;
  4. zaburzenie słuchu – pojawia się u około 25% dzieci z m.p.dz. i powoduje:
    • zniekształcenie odbioru słów,
    • upośledzenie rozwoju mowy,
    • zaburzenie analizy i syntezy bodźców słuchowych (zły odbiór mowy, a sama mowa uboga w słownictwo);
  5. zaburzenie mowy – występuje w 50 – 70% przypadków. Poza przyczyną, jaką jest m.in. zaburzenie słuchu, może być też spowodowane porażeniem wywołującym:
    • zaburzenie oddychania,
    • trudności w wytwarzaniu głosu,
    • zaburzenia artykulacyjne (ze względu na niedowład warg, języka i podniebienia),
    • zmiany w rytmie mowy, jej melodii i akcentowaniu.
W niektórych przypadkach u dzieci z ciężką postacią dysartrii mowa może się zupełnie nie rozwinąć.
Przy mózgowym porażeniu dziecięcym występują mikrodeficyty, czyli:
  1. zaburzenie koordynacji wzrokowo – ruchowej – odpowiada ono za trudność połączenia ruchu rąk dziecka z jego spostrzeżeniami. Występuje w około 50% przypadków. Przyczyną tego typu defektu jest upośledzenie narządu wzroku i analizatora ruchowego czynności manipulacyjnych. Ten typ zaburzenia opóźnia rozwój kolejnych etapów chwytu dowolnego oraz obniża poziom graficzny;
  2. zaburzenie schematu własnego ciała wiąże się z wolniejszym przebiegiem ustalenia procesu lateralizacji w przypadku dzieci z m.p.dz. oraz z mniejszym doświadczeniem w zakresie lokomocji i manipulacji. Utrudnia też kształtowanie ręki dominującej;
  3. zaburzona lateralizacja (zaburzenie poczucia swojego ciała) i lateralizacja skrzyżowana – jest przyczyną dużych trudności w nauce szkolnej. Ze względu na brak ustalenia u dziecka dominującej jednej z rąk pojawiają się zaburzenia w pisaniu, rysowaniu, odtwarzaniu wzorów, znaków graficznych. Tempo pisania jest bardzo wolne;
  4. zaburzenia orientacji w przestrzeni – ich następstwo to nieprawidłowe odwzorowywanie figur, układów przestrzennych i liter;
  5. zaburzenia myślenia i
  6. zaburzenia zachowania potraktowane są jako psychospołeczne skutki m.p.dz. i opisane będą poniżej.
     Poza wymienionymi mikrodeficytami i zaburzeniami wtórnymi, dodatkowym fizycznym skutkiem pojawiającym się jest trudność w opanowaniu nawyków toaletowych, spowodowana słabą kontrolą, co powoduje mimowolne moczenie się i zanieczyszczanie.
Poza klinicznymi objawami mózgowego porażenia dziecięcego wynikającymi z zaburzenia ośrodkowego neuronu ruchowego występują również objawy psychiczne będące wynikiem uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego.
Objawy psychiczne dzieli się na:
  1. pierwotne,
  2. wtórne.
Do pierwotnych zalicza się:
  • upośledzenie umysłowe – omówione wcześniej,
  • napady padaczkowe,
  • zaburzenia emocjonalne – wywołane często niewłaściwym stosunkiem rodziców. Niezaspokojone podstawowe potrzeby emocjonalne mogą wywoływać ogólną negację, nadpobudliwość emocjonalną (łatwo powstaje i silnie wyzwala reakcję emocjonalną np. szybki gniew z błahego powodu), zahamowania w sferze emocjonalno – uczuciowej (osłabione reakcje uczuciowe na bodźce, które są zazwyczaj silnie przeżywane).
Do wtórnych psychospołecznych skutków m.p.dz. zalicza się:
  • zaburzenia adaptacyjne – przejściowe zaburzenia zachowania związane z sytuacją traumatyzującą (jaką jest: hospitalizacja, rozwód rodziców itp.). Stanowią je: zaburzenia łaknienia, bezsenność, brak snu;
  • specyficzne odchylenia od normy – przyczyną ich powstawania jest opóźnione dojrzewanie ośrodkowego układu nerwowego oraz czynniki emocjonalne. Są to: tiki, nieutrzymywanie moczu itp.;
  • zaburzenia zachowania i nieprawidłowy rozwój osobowości – do ich powstania przyczynia się niekorzystne oddziaływanie środowiska oraz skutek wczesnodziecięcego uszkodzenia mózgu. Wynikają z nadpobudliwości psychoruchowej i słabej kontroli reakcji emocjonalnych. Dodatkową przyczyną ich powstawania w przypadku dziecka z mózgowym porażeniem dziecięcym jest zmniejszona odporność na sytuacje trudne oraz brak zaspokojenia podstawowych potrzeb i ograniczony kontakt z rówieśnikami;
  • zespoły nerwicowe – pojawiają się często w okresie dojrzewania. Dodatkowym czynnikiem ich powstania może być brak atrakcyjnego wyglądu dziecka niepełnosprawnego, który w tym wieku ma ogromne znaczenie. Mogą się dlatego tu pojawiać nerwice: lękowa, natręctw, histeryczna;
  • zespoły psychotyczne: reaktywne, depresyjne, autyzm, psychozy symbiotyczne. Do psychospołecznych skutków m.p.dz. należą również niektóre mikrodeficyty, na przykład:
  • zaburzenia poczucia swego ciała (orientacja swojego ciała) – wywodzi się głównie z braku doznań ekstereceptywnych tzn. otrzymywanych z powierzchni ciała przez zmysły: wzroku, słuchu, dotyku oraz odczuć proprioceptywnych (czucie głębokie z wewnątrz mięśni), występowanie tego defektu powoduje brak świadomości siebie i swej odrębności w otaczającym świcie (według ciała lokalizujemy w przestrzeni inne przedmioty). Przyczyną tego zaburzenia jest także sam brak aktywności dziecka niepełnosprawnego;
  • zaburzenie koncentracji uwagi – wynika z nadmiernej wrażliwości układu nerwowego, łatwego psychicznego męczenia oraz zaburzeń w postrzeganiu. Zakłóca odróżnianie postaci od tła. Uwagę dziecka rozpraszają inne obrazy i nakładające się na siebie dźwięki;
  • zaburzenia myślenia – przyczyną ich powstawania jest nieprawidłowość w funkcjonowaniu analizatorów, obniżony poziom umysłowy oraz brak doświadczeń stanowiących podstawę do poznawania i uczenia się. We wczesnym okresie rozwój ruchowy i psychiczny dziecka pozostają ze sobą w ścisłym związku. Jeśli dziecko będzie posiadać ubogie doświadczenie poznawcze, wywołane opóźnieniem motoryki, nastąpi trudność w wykształceniu się poprawnych procesów rozumowania. Opóźnienie w rozwoju myślenia przyczynia się m.in. do odroczenia od obowiązku szkolnego o 1, 2 lub 3 lata, bądź prowadzi do objęcia go nauczaniem indywidualnym.
Podsumowując zagadnienie fizycznych i psychospołecznych skutków mózgowego porażenia dziecięcego trzeba zaznaczyć, że występują one u osób z m.p.dz. w różnym stopniu i nasileniu. Z pewnością problem psychospołecznych skutków nie został w pełni wyczerpany, ale od tego w jakim czasie, tempie oraz jakimi metodami rozpocznie się usprawnianie osoby z m.p.dz. zależeć będzie wyrównanie jej zaburzeń i opóźnień oraz dalszy rozwój.

LITERATURA:
  1. Michałowicz R.: Mózgowe porażenie dziecięce, Warszawa 1986.
  2. Wyszyńska A.: Psychologia defektologiczna, Warszawa 1987.
  3. Zabłocki K.J.: Mózgowe porażenie dziecięce w teorii i terapii, Warszawa 1998.
  4. Zabłocki K.J.: Wprowadzenie do rewalidacji, Toruń 1996.
Autor: mgr Barbara Łukoszek - nauczyciel w Gimnazjum nr 5 im. roberta Schumana w Myszkowie

Umieść poniższy link na swojej stronie aby wzmocnić promocję tej jednostki oraz jej pozycjonowanie w wyszukiwarkach internetowych:

X


Zarejestruj się lub zaloguj,
aby mieć pełny dostęp
do serwisu edukacyjnego.




www.szkolnictwo.pl

e-mail: zmiany@szkolnictwo.pl
- największy w Polsce katalog szkół
- ponad 1 mln użytkowników miesięcznie




Nauczycielu! Bezpłatne, interaktywne lekcje i testy oraz prezentacje w PowerPoint`cie --> www.szkolnictwo.pl (w zakładce "Nauka").

Zaloguj się aby mieć dostęp do platformy edukacyjnej




Zachodniopomorskie Pomorskie Warmińsko-Mazurskie Podlaskie Mazowieckie Lubelskie Kujawsko-Pomorskie Wielkopolskie Lubuskie Łódzkie Świętokrzyskie Podkarpackie Małopolskie Śląskie Opolskie Dolnośląskie