Startuj z nami!

www.szkolnictwo.pl

praca, nauka, rozrywka....

mapa polskich szkół
Nauka Nauka
Uczelnie Uczelnie
Mój profil / Znajomi Mój profil/Znajomi
Poczta Poczta/Dokumenty
Przewodnik Przewodnik
Nauka Konkurs
uczelnie

zamów reklamę
zobacz szczegóły
uczelnie
PrezentacjaForumPrezentacja nieoficjalnaZmiana prezentacji
Prawidłowy proces rozwoju mowy dziecka oraz dojrzałość szkolna

Od 01.01.2015 odwiedzono tę wizytówkę 2132 razy.
Chcesz zwiększyć zainteresowanie Twoją jednostką?
Zaprezentuj w naszym informatorze swoją jednostkę ->>>
* szkolnictwo.pl - najpopularniejszy informator edukacyjny - 1,5 mln użytkowników miesięcznie



Platforma Edukacyjna - gotowe opracowania lekcji oraz testów.



 

 Wielkim osiągnięciem człowieka jest umiejętność porozumiewania się za pomocą języka werbalnego. Znakami tego języka są słowa odnoszące się do przedmiotów myśli. Opanowanie języka polega na wyodrębnianiu wyrazów i reguł gramatycznych, które umożliwiają budowanie wciąż nowych zdań, zrozumiałych i poprawnych w swojej formie. Język werbalny umożliwia komunikowanie się pomiędzy nadawcą i odbiorcą, które polega na przesyłaniu i odbieraniu informacji.
Dziecko uczy się myśleć, mówić, słuchać i rozumieć w kontaktach z rówieśnikami i z osobami dorosłymi. Bez rozwijania tych umiejętności nie byłoby wzajemnego porozumiewania się i współdziałania. Dziecku łatwiej jest skupić się na mówieniu, niż na słuchaniu i rozumieniu innych, a zatem aby nauczyło się słuchać, musi przedtem samo doświadczyć bycia słuchanym i rozumianym, powinno odczuć, że dorosły z wielką uwagą odbiera to, co ono ma do przekazania i reaguje na treści tej wypowiedzi.
Kształtowanie języka obejmuje rozwijanie powiązanej mowy i umiejętność prowadzenia rozmowy, dbałość o bogactwo słownika, poprawność gramatyczną i wyrazistość wypowiedzi.
Rozwój mowy jest procesem, w którym współgrają czynniki biologiczne i społeczne, tzn. że zależy od wrodzonych właściwości organizmu człowieka, ale jest możliwy jedynie w kontakcie ze środowiskiem społecznym, z innymi ludźmi.
Proces ten przebiega pewnymi etapami i trwa kilka lat. Podstawą do sensownej pomocy i sterowania rozwojem mowy dziecka jest dokładna znajomość jego przebiegu i różnicowanie tego, co prawidłowe dla danego okresu rozwoju, a co może być sygnałem patologii. Trzeba wiedzieć np., kiedy dziecko ma jeszcze prawo seplenić, nie wymawiać „r”, a kiedy już powinno wypowiadać głoski poprawnie. Zarówno stawianie dziecku wymagań ponad jego możliwości rozwojowe, jak i lekceważenie sygnałów niedoborów, może przynosić szkodę.
W procesie kształtowania i rozwoju mowy dziecka można wyróżnić kilka okresów:
- okres melodii,
- okres wyrazu,
- okres zdania,
- okres swoistej mowy dziecięcej,
- dojrzałość szkolna / 6 rok/.

Okres melodii / 0 – 1 roku po urodzeniu / – wokalizacja odruchowa, początkowo dziecko komunikuje się z dorosłym za pomocą krzyku. Później dzieci głużą - nie jest to jednak mowa, ale nieświadome ćwiczenie narządów artykulacyjnych. Głużą wszystkie dzieci, ale jeżeli do 7 miesiąca życia dziecko nie gaworzy – konieczna jest konsultacja lekarska. Dopiero w okresie gaworzenia dziecko wyraźnie reaguje na mowę i powtarza dźwięki.
Okres wyrazu / 1 – 2 rok życia / – dziecko do rozpoznawanych osób, przedmiotów i sytuacji zaczyna dopasowywać nazwy i próbuje je wymówić. Używa już właściwie wszystkich samogłosek /prócz nosowych/ i sporo spółgłosek p, p’, b, b’, m, m’, t, d, n, k, ś. Charakterystyczne jest wymawianie tylko pierwszej sylaby lub końcówki.
Okres zdania / 2 – 3 rok / – najbardziej gwałtowny rozwój słownictwa. Dziecko wymawia już samogłoski nosowe oraz spółgłoski w, w’, f, f’, ś, ź, ć, dź, ń, k, k’, g, g’, ch, ch’, l, l’, j, ł, s, z, c, dz oraz swobodnie posługuje się mową za pomocą zdań zrozumiałych dla otoczenia. Dziecko już wie jak powinna brzmieć dana głoska, ale jeszcze nie zawsze umie ją poprawnie wypowiedzieć.
Okres swoistej mowy dziecięcej / 3 – 5 / – jest okresem pytań; może wystąpić niepłynność mówienia. Wyrazy są poskracane, głoski poprzestawiane, grupy spółgłoskowe – uproszczone, pojawiają się neologizmy, jednak dziecko
ok. 4 – 5 r. ż. wymawia już głoski sz, ż, cz, dż, r i jego mowa jest już w zasadzie zrozumiała.

Dzieci w klasie „0” powinny prawidłowo wymawiać wszystkie głoski i budować proste zdania poprawne pod względem gramatycznym. Wypowiedź winna też posiadać właściwą linię prozodyczną / akcent, rytm, melodię /. Mowa dziecka w tym okresie uważana jest za istotny wskaźnik różnicujący dzieci na dojrzałe i niedojrzałe do podjęcia nauki szkolnej. Jej rozpoczęcie wprowadza radykalne zmiany w warunkach życia dziecka – musi ono sprostać nowym zadaniom związanym z rygorem szkolnym np. ograniczeniem spontanicznych wypowiedzi i swobody ruchów. Nierzadko dopiero w szkole dostrzegane są i uświadamiane dziecku zaburzenia artykulacji, które mają wpływ na rozumienie nowych i dłuższych słów.
Zatem dojrzałość szkolna / gotowość szkolna / jest to osiągnięcie przez dziecko takiego stopnia rozwoju umysłowego, emocjonalnego, społecznego i fizycznego, który czyni je wrażliwym i podatnym na systematyczne nauczanie i wychowanie w klasie I.
„Wrażliwość” na naukę oznacza dostateczny stopień zainteresowania dziecka nauką w postaci i zakresie, w jakim podaje ją szkoła. Natomiast „podatność” to posiadanie przez dziecko umiejętności podporządkowywania się wymaganiom szkoły w zakresie skupiania uwagi na lekcjach, odrabiania zadań oraz zgodnego i harmonijnego współżycia z kolegami.
Rozwój emocjonalny i społeczny powinien być na tyle zaawansowany, by umożliwiał dziecku odnalezienie swojego miejsca w grupie społecznej, jaką jest klasa. Dojrzały do szkoły siedmiolatek umie przestrzegać normy, reguły i poddać się dyscyplinie. Liczy się z potrzebami kolegów, nawiązuje kontakty z rówieśnikami i współpracuje z nimi. Radzi sobie z czynnościami higieniczno – porządkowymi.
Rozwój intelektualny: siedmiolatek ma spory zasób wiadomości o otaczającym świecie. Wypowiada się swobodnie, płynnymi zdaniami. Potrafi opisać obrazek, opowiedzieć usłyszaną bajkę lub historię, która mu się przytrafiła. Wie, co jest ważne, a co może pominąć.
Rozwój fizyczny: dziecko powinno być na tyle rozwinięte i silne, aby podołać systematycznemu wysiłkowi, z jakim wiąże się wczesne wstawanie, chodzenie do szkoły, przebywanie w dużej grupie, odrabianie zajęć domowych. Ważna jest ogólna sprawność ruchowa oraz opanowanie precyzyjnych ruchów rąk i palców, które umożliwi naukę pisania.
Wśród siedmiolatków spotyka się takie, które wymagają szczególnego zainteresowania ze strony rodziców i nauczycieli. Są to dzieci, które:
· Niechętnie włączają się do ruchowych gier i zabaw zespołowych, mają mało płynne nieskoordynowane i kanciaste ruchy, nie nadążają za innymi dziećmi w bieganiu,
· Czynności codzienne wykonują powoli i niezręcznie,
· Wykazują się słabą spostrzegawczością,
· Nie rozumieją poleceń, nie potrafią wyjaśnić znaczenia słów,
· Ubogo opisują oglądaną ilustrację,
· Mają trudności w uczeniu się na pamięć wierszy i piosenek,
· Posiadają mały zasób słów,
· Często mają wadę wymowy,
· Nie rozumieją historyjek obrazkowych, mają trudności w rozwiązywaniu rebusów, zagadek,
· Nie dokonują analizy i syntezy głoskowej krótkich słów,
· Nie wyodrębniają słów w zdaniu.
Jeżeli u dziecka występuje 1/3 wymienionych objawów, to jest to sygnał, iż tym dzieckiem należy się szczególnie zająć.
Każde z dzieci prezentuje indywidualną dojrzałość psychofizyczną, inny stopień dojrzałości emocjonalnej i społecznej. W klasie znajdują się dzieci o nieharmonijnym rozwoju, nadpobudliwe i zahamowane. Kiedy rozpoczyna się nauka czytania i pisania, pojawiają się pierwsze trudności w opanowaniu materiału programowego. Napotykane trudności powodują u dziecka wzrost napięcia emocjonalnego, lęk przed szkołą, izolowanie się od rówieśników i wycofywanie się z aktywnego życia klasy, oraz nieuzasadnione trudności w nauce związane z koniecznością przystosowania się do tylu nowych wymagań i sytuacji. Przejawy te są różne, czasami bardzo złożone i wtedy noszą nazwę kryzysu szkolnego.
W mowie objawia się to najczęściej niepłynnością mówienia, gdyż rozwój mowy jest ściśle związany z całokształtem procesów rozwojowych, stąd defekt może być objawem zaburzeń różnych funkcji, np. lateralizacji, motoryki, ale też procesów psychicznych, emocjonalnych i społecznych.

Za wadliwą uznaje się wypowiedź np.:
- słabo słyszalną,
- mało zrozumiałą,
- nieprzyjemną w odbiorze,
- zawierającą zniekształcone dźwięki,
- o zaburzonym rytmie i tempie mowy,
- niepoprawną gramatycznie,
- nie uwzględniającą opozycji fonologicznych,
- nieodpowiednią do wieku, płci i inteligencji.
Opanowanie mowy uzależnione jest od wielu czynników wewnętrznych i zewnętrznych.
Dla prawidłowego kształtowania i rozwoju mowy konieczne jest prawidłowe funkcjonowanie:
- aparatu artykulacyjnego / wargi, język, podniebienie, policzki, uzębienie /,
- aparatu fonacyjnego / krtań, gardło, jama nosowa /,
- oddechowego / płuca, oskrzela, tchawica /,
- ośrodkowego układu nerwowego,
- narządu słuchu.
Istotny jest także poziom rozwoju umysłowego i emocjonalnego oraz odpowiednie warunki środowiskowe i społeczne. Nieobojętny jest także stan zdrowia górnych dróg oddechowych oraz obciążenia dziedziczne. Wadliwe funkcjonowanie któregokolwiek z tych elementów komplikuje prawidłowe kształtowanie i rozwój mowy.
W grupie przyczyn zewnętrznych znajdują się ponadto czynniki pochodzenia środowiskowego / naśladownictwo / oraz brak zainteresowania rozwojem mowy ze strony opiekunów.
Istniejące wady wymowy mogą utrudniać naukę czytania i pisania, dlatego konieczna jest ciągła i wnikliwa obserwacja rozwoju mowy dziecka, a w razie potrzeby konsultacja logopedyczna.



Literatura:

  • Demel G. „Minimum logopedyczne nauczyciela przedszkola”, WSiP, Warszawa 1994r.
  • Domaniewska T. „Osiąganie przez dzieci dojrzałości szkolnej”, [w „Podstawy pedagogiki przedszkolnej” red. M. Kwiatowska], WSiP, Warszawa 1991r.
  • Kozłowska K. „Wady wymowy możemy usunąć”, Kielce 1998r.
  • Nowak J. „Ćwiczenia usprawniające mowę”, Bydgoszcz 1995r.
  • Okoń W. „Słownik pedagogiczny”, PWN, Warszawa 1992r.
  • Przetacznik – Gierowska M., Makiełło – Jerża G. „Psychologia rozwojowa i wychowawcza wieku dziecięcego”, WSiP, Warszawa 1992r.
  • Spionek H. „Zaburzenie rozwoju uczniów a niepowodzenia szkolne”, PWN, Warszawa 1975r.

opracowała Anna Syktus

Umieść poniższy link na swojej stronie aby wzmocnić promocję tej jednostki oraz jej pozycjonowanie w wyszukiwarkach internetowych:

X


Zarejestruj się lub zaloguj,
aby mieć pełny dostęp
do serwisu edukacyjnego.




www.szkolnictwo.pl

e-mail: zmiany@szkolnictwo.pl
- największy w Polsce katalog szkół
- ponad 1 mln użytkowników miesięcznie




Nauczycielu! Bezpłatne, interaktywne lekcje i testy oraz prezentacje w PowerPoint`cie --> www.szkolnictwo.pl (w zakładce "Nauka").

Zaloguj się aby mieć dostęp do platformy edukacyjnej




Zachodniopomorskie Pomorskie Warmińsko-Mazurskie Podlaskie Mazowieckie Lubelskie Kujawsko-Pomorskie Wielkopolskie Lubuskie Łódzkie Świętokrzyskie Podkarpackie Małopolskie Śląskie Opolskie Dolnośląskie