Startuj z nami!

www.szkolnictwo.pl

praca, nauka, rozrywka....

mapa polskich szkół
Nauka Nauka
Uczelnie Uczelnie
Mój profil / Znajomi Mój profil/Znajomi
Poczta Poczta/Dokumenty
Przewodnik Przewodnik
Nauka Konkurs
uczelnie

zamów reklamę
zobacz szczegóły
uczelnie
PrezentacjaForumPrezentacja nieoficjalnaZmiana prezentacji
Klasa szkolna jako środowisko społeczne i wychowawcze

Od 01.01.2015 odwiedzono tę wizytówkę 8648 razy.
Chcesz zwiększyć zainteresowanie Twoją jednostką?
Zaprezentuj w naszym informatorze swoją jednostkę ->>>
* szkolnictwo.pl - najpopularniejszy informator edukacyjny - 1,5 mln użytkowników miesięcznie



Platforma Edukacyjna - gotowe opracowania lekcji oraz testów.



 

 

Każdy człowiek, jako istota społeczna, przez całe życie bytuje w grupie społecznej. Początkowo jest to rodzina, później grupy rówieśnicze. Współczesna szkoła wychowuje przez grupę i w ramach grupy. Klasa szkolna to mała grupa społeczna , utworzona w sposób instytucjonalny, o dwoistej strukturze społecznej ( formalnej i nieformalnej), przy czym nie jest ona wyizolowana, lecz stanowi jedno z ogniw w strukturze szkoły.

Mieczysław Łobocki, nawiązując do definicji grupy społecznej tak określa klasę szkolną:

"Klasa jest zespołem składającym się z uczniów wzajemnie na siebie oddziaływujących , którzy różnią się zajmowanymi w nim pozycjami i rolami oraz mają wspólny system wartości i norm regulujących ich zachowanie w istotnych dla klasy sprawach (M. Łobocki, wychowanie w klasie szkolnej. Z zagadnień dydaktyki grupowej, Warszawa 1974, WSiP s. 15 )

Zespół klasowy jest też, a może nawet przede wszystkim, środowiskiem wychowawczym - w niej dokonuje się proces przekazywania wzorów zachowań , norm moralnych, kształtowanie postaw.

Andrzej Janowski wymienia następujące specyficzne cechy klasy szkolnej jako grupy społecznej:
- Niedobrowolny przydział uczniów, niejako przymusowa przynależność do określonego zespołu.
- Klasa jest częścią struktury organizacyjnej szkoły. Wiele działań jest w niej z góry określonych poprzez rytm życia i działań szkoły jako całości.
- Struktura nieformalna klasy w dużym stopniu może tworzyć się spontanicznie, w wyniku wzajemnych kontaktów uczniów.
- W zespole klasowym tworzą się mniejsze grupy koleżeńskie, w których porozumiewanie się jest znacznie ułatwione.

Układ miejsc, jakie zajmują poszczególni członkowie grupy względem siebie, nazywamy strukturą grupy. Miejsce jednostki w tej strukturze określamy jako pozycję jednostki.
(A.Janowski, Psychologia społeczna a zagadnienia wychowania.
Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1980, s.98-99 )

Środowisko szkolne jest szerokie i złożone. Nauczyciel poznając klasę szkolną musi najpierw skoncentrować się na jej wewnętrznej strukturze. Postawy ucznia wobec rzeczywistości, wobec rówieśników i wobec samego siebie są uwarunkowane wewnętrzną pozycją, jaką każda jednostka posiada. Składają się na nią poprzednie doświadczenia w rodzinie i szkole, wcześniej wytworzone potrzeby, możliwości, oczekiwania, odnoszące się do obiektywnie zajmowanej pozycji w życiu oraz do pozycji, jaką uczeń chciałby zajmować. (J.Ł.Kołomiński, Dziecięce przyjaźnie, sympatie i niechęci, Warszawa 1982r, WsiP)

Zbigniew Zaborowski wyróżnia kilka rodzajów stosunków społecznych w klasie szkolnej. Pomiędzy poszczególnymi jednostkami zachodzą kontakty interpersonalne, czyli interakcje. W procesie wykonywania wspólnych zadań kształtują się stosunki rzeczowe. W ich ramach dokonują się ustalenia zakresu podejmowania prac, kierownictwa i odpowiedzialności.

Na podłożu wizji osobistych, emocjonalnych kontaktów pomiędzy uczniami powstają stosunki osobowe, wśród nich - koleżeński i przyjacielskie.

W klasie szkolnej mają również miejsce stosunki międzygrupowe. Mogą one polegać na współpracy lub współzawodnictwie pomiędzy grupami wewnątrz klasy.

Stosunki pomiędzy jednostką a grupą mogą mieć charakter pozytywny lub negatywny. Uczeń może być pozytywnie nastawiony do zespołu, w którym przebywa, przestrzegać norm grupowych, solidaryzować się z kolegami.

Takie postępowanie zapewnia zazwyczaj wzajemność tzn. pozytywny stosunek grupy do jednostki. Może być jednak tak, że uczeń jest negatywnie ustosunkowany do grupy, nie nawiązuje bliższych kontaktów z kolegami, nie potrafi współdziałać - sam wyłącza się z życia grupy lub jest przez nią izolowany, czy nawet odrzucany. (Z.Zaborowski, Stosunki społeczne w klasie szkolnej, Warszawa 1964, PWN s.22-24 )

Badania przeprowadzone przez pedagogów społecznych wykazały, że człowiek inaczej działa w obecności innych osób niż wówczas, gdy jest sam. Przebywanie w grupie wywołuje poczucie pewnego napięcia emocjonalnego. Jednostka bardzo silnie ulega wpływom grupy, wytwarzającym się normom i zwyczajom.

Ma to miejsce również w klasie szkolnej ponieważ:
- W klasie dziecko przebywa od wczesnych lat, wtedy gdy jest najbardziej podatne na wszelkie wpływy otoczenia.
- Okres wpływu grupy klasowej jest bardzo długi. W tym czasie dokonuje się olbrzymi rozwój osobowości.
- Dziecko uczestniczy w życiu klasy pełnią swej osobowości. Zdobywa wiedzę, umiejętności, nawyki, zaspokaja bardzo ważne potrzeby psychiczne (uznania, akceptacji, kontaktu emocjonalnego), rozwija zainteresowania, uczy się współżycia i współdziałania z innymi, przechodzi niezbędny trening w nawiązywaniu kontaktów społecznych.
- Klasa jest grupą poddaną przewodnictwu i kontroli nauczyciela-wychowawcy, który nie tylko czuwa nad przebiegiem procesów wychowawczych, ale je kształtuje, celowo i świadomie wpływa na bieg wydarzeń i stosunki w klasie.

Zatem w praktyce pedagogicznej niezbędna okazuje się wiedza o prawidłowościach funkcjonowania społecznego jednostek, o reakcjach pomiędzy jednostką a grupą. Równie ważna jest umiejętność zastosowania tej wiedzy w praktyce - inicjowanie grupowych i sterowanie nimi. (D.Ekiert-Grabowska, Dzieci nieakceptowane w klasie szkolnej, Warszawa 1982, WSiP s.10-11)

To, jak dziecko potrafi przystosować się do życia w grupie decyduje o jego samopoczuciu, pozycji, zakresie zaspokojenia potrzeb. Najkorzystniejsza jest oczywiście, sytuacja jednostek akceptowanych.

Jednostki nieakceptowane nie mogą znaleźć satysfakcji przebywając w grupie, która nie stwarza im możliwości normalnego funkcjonowania społecznego. Pociągnąć to za sobą może objawy nieprzystosowania społecznego. Dlatego też badania nad rolą grup społecznych w procesie wychowania, nad działaniem podstawowych mechanizmów socjalizujących i wykorzystaniem ich w praktyce wychowawczej wydają się być ważne i bardzo przydatne.

Zbyt rzadko dotychczas rozpatruje się problematykę klasy szkolnej z punktu widzenia reakcji pomiędzy jednostką a grupą. Zwłaszcza wydaje się problem dzieci, które wymagają pomocy w przystosowaniu się do grupy.

Ewa Peliksze
Szkoła Podstawowa w Kielnie

Umieść poniższy link na swojej stronie aby wzmocnić promocję tej jednostki oraz jej pozycjonowanie w wyszukiwarkach internetowych:

X


Zarejestruj się lub zaloguj,
aby mieć pełny dostęp
do serwisu edukacyjnego.




www.szkolnictwo.pl

e-mail: zmiany@szkolnictwo.pl
- największy w Polsce katalog szkół
- ponad 1 mln użytkowników miesięcznie




Nauczycielu! Bezpłatne, interaktywne lekcje i testy oraz prezentacje w PowerPoint`cie --> www.szkolnictwo.pl (w zakładce "Nauka").

Zaloguj się aby mieć dostęp do platformy edukacyjnej




Zachodniopomorskie Pomorskie Warmińsko-Mazurskie Podlaskie Mazowieckie Lubelskie Kujawsko-Pomorskie Wielkopolskie Lubuskie Łódzkie Świętokrzyskie Podkarpackie Małopolskie Śląskie Opolskie Dolnośląskie