Startuj z nami!

www.szkolnictwo.pl

praca, nauka, rozrywka....

mapa polskich szkół
Nauka Nauka
Uczelnie Uczelnie
Mój profil / Znajomi Mój profil/Znajomi
Poczta Poczta/Dokumenty
Przewodnik Przewodnik
Nauka Konkurs
uczelnie

zamów reklamę
zobacz szczegóły
uczelnie
PrezentacjaForumPrezentacja nieoficjalnaZmiana prezentacji
Plan wynikowy z języka polskiego dla klasy IV

Od 01.01.2015 odwiedzono tę wizytówkę 2947 razy.
Chcesz zwiększyć zainteresowanie Twoją jednostką?
Zaprezentuj w naszym informatorze swoją jednostkę ->>>
* szkolnictwo.pl - najpopularniejszy informator edukacyjny - 1,5 mln użytkowników miesięcznie



Platforma Edukacyjna - gotowe opracowania lekcji oraz testów.



 

Plan wynikowy z języka polskiego powstał w oparciu o program Słowa jak klucze II

Plan kierunkowy klasa IV

Wstępne osiągnięcia uczniów
  • Czyta krótkie teksty ze zrozumieniem na poziomie semantycznym.
  • Układa wielozdaniowe wypowiedzi w oparciu o doświadczenia, teksty literackie, sztuki teatralne itp.
  • Właściwie komunikuje się z rówieśnikami i dorosłymi.
  • Pisze krótkie teksty, poprawne zarówno pod względem językowym, ortograficznym, jak i interpunkcyjnym.
Cele nauczania
  • Kształcenie umiejętności posługiwania się mówioną i pisaną odmianą języka.
  • Motywowania do czytania i krytycznego odbioru utworów literackich i innych tekstów kultury.
  • Rozbudzanie dociekliwości intelektualnej, samodzielności, niezależności w myśleniu i działaniu w celu twórczego reagowania na rzeczywistość.
  • Wyposażenie uczniów w niezbędne wiadomości o budowie i funkcjonowaniu języka jako narzędzia porozumiewania się i tworzywa literatury.
  • Kształtowanie postawy aktywnego odbiorcy, dostrzegającego wartości artystyczne, humanistyczne, patriotyczne, społeczne, zawarte w utworach literackich, przedstawieniach teatralnych i audycjach telewizyjnych.
  • Wrabianie nawyku samokształcenia.
  • Wdrażanie uczniów do rozpoznawania trwałych i uniwersalnych wartości i wzorów postępowania.
  • Wyrabianie szacunku dla języka ojczystego i tradycji narodowych, tworzenie więzi uczuciowych z tradycją.
  • Kształtowanie umiejętności rozwiązywania problemów i twórczego działania w zespole.
  • Przygotowanie do nauki w gimnazjum.
Materiał nauczania
  1. Utwory epickie
  2. Utwory liryczne
  3. Inne teksty kultury (teatr i film) oraz teksty ikoniczne
  4. Formy wypowiedzi:
    • opowiadanie
    • dialog
    • dyskusja
    • opis przedmiotu, krajobrazu, postaci
    • plan
    • list
    • instrukcje
    • oś czasu.
  5. Nauka o języku
    • składnia
    • fleksja
    • fonetyka
    • ortografia i interpunkcja
Wymagania programowe, czyli zamierzone osiągnięcia ucznia
  • Czyta poprawnie, rozumie i rozpoznaje różne teksty kultury.
  • Uczestniczy w odbiorze dzieła filmowego i teatralnego.
  • Precyzyjnie formułuje pytania, udziela wyczerpujących odpowiedzi i informacji z odpowiednią intonacją.
  • Uważnie słucha i właściwie reaguje na wypowiedzi innych osób.
  • Wyraża własne zdanie na wybrane tematy.
  • Wypowiada się pisemnie i ustnie na różne tematy, posługując się poznanymi formami wypowiedzi.
  • Wygłasza z pamięci wiersze i fragmenty prozy wskazanej przez nauczyciela.
  • Wskazuje i nazywa poznane środki artystyczne w wypowiedzi poetyckiej.
  • Rozpoznaje elementy świata przedstawionego w opowiadaniu i baśni.
  • Rozpoznaje części mowy ( rzeczownik, czasownik, przymiotnik i liczebnik) , różnorodne konstrukcje składniowe, a poznaną wiedzę stosuje w sytuacjach typowych.
  • Stosuje podstawową wiedzę z zakresu fonetyki w poprawnym zapisie wyrazów i ich przenoszeniu.
  • Zna zasady pisowni wyrazów i potrafi je zastosować.
  • Pracuje w grupie z zachowaniem zasad współpracy.
Plan wynikowy – teksty epickie

Wstępne osiągnięcia ucznia

Poziom A - zna podstawowe pojęcia z zakresu teorii literatury dotyczące utworu epickiego.

Poziom B - czyta krótkie epickie teksty literackie ze zrozumieniem na poziomie semantycznym.

Poziom C - układa samodzielne wypowiedzi w oparciu o epickie teksty literackie.

Cele ogólne nauczania
  • Kształcenie sprawności czytania, słuchania i mówienia w związku z różnymi sytuacjami komunikacyjnymi.
  • Wyrabianie nawyku krytycznego odbioru epickich tekstów literackich.
  • Rozwijanie wyobraźni i twórczego myślenia.
  • Kształtowanie właściwych postaw: empatii, asertywności, samooceny.
Cele operacyjne – zamierzone osiągnięcia ucznia

Poziom A
  • czyta głośno doskonaląc technikę czytania
  • czyta cicho i rozumie ogólny sens utworu
  • wskazuje postacie, zdarzenia, dialogi cechy baśni
  • dzieli tekst na części
  • stara się odpowiedzieć na zadane pytania dotyczące tekstu
  • stara się przedstawić zdarzenia we właściwej kolejności
  • wypowiada się o postaciach
  • odczytuje z osi czasu wskazane daty i nazwy zdarzeń.
Poziom B
  • płynnie czyta tekst ze zrozumieniem
  • wyszukuje informacji w tekście i elementy świata przedstawionego w utworze
  • opisuje postać, nazywa cechy
  • opowiada treść przeczytanego utworu
  • wyodrębnia części w utworze
  • ilustruje tekst
  • zadaje pytania dotyczące tekstu
  • umie posługiwać się osią czasu.
Poziom C
  • rozumie czytany tekst
  • opowiada przeczytany tekst
  • rozumie celowość użycia opisów w tekście, uosobienia w baśni, akapitów
  • opisuje postać posługując się wyrazami oceniającymi
  • wypowiada się na temat bohaterów i problemów zawartych w tekście uzasadniając swoje zdanie
  • wskazuje elementy świata przedstawionego, części utworu, cechy gatunkowe baśni, nadawcę i odbiorcę tekstu
  • ustala kolejność zdarzeń w utworze
  • samodzielnie korzysta z osi czasu
  • wyjaśnia znaczenie morału.
Poziom D
  • czyta poprawnie i rozumie czytany tekst
  • opowiada treść utworu poprawnie pod względem treści i formy utworu
  • wskazuje cechy utworu, określa ich funkcje
  • samodzielnie dokonuje opisu postaci bogatego pod względem językowym
  • wskazuje podobieństwo i różnice w utworach
  • wypowiada się na temat utworu, bohaterów, uzasadnia własne zdanie odwołując się do cytatów
  • zaznacza na osi czasu wydarzenia dawne i współczesne
  • formułuje sens utworu własnymi zdaniami.
Materiał nauczania

a) lektury omawiane w całości
  • J. Brzechwa „Akademia pana Kleksa”
  • C. Collodi „Pinokio”
  • J. Korczakowska “Spotkanie nad morzem”
b) teksty z podręcznika „Jutro pójdę w świat”
  • Bo Carpelan „Marvin i mewa”
  • K. Bagniewska „Kłopty z imieniem”
  • M. E. Letki „Jutro znów pójdę w świat”
  • A. Mickiewicz „Przyjaciele”
  • M. Lajdar „Robot”
  • I. Landau „Taśma”
  • M. Terlikowska „Ziółko”
  • M. Orłoń „Gołębie pana Brożka”
  • W. Osuchowska-Orłowska „List do przyjaciela”
  • S. Grodzieńska „Jaki elegancki pan...”
  • E. Burakowska „Zimą też bywa gorąco”
  • K. Bagniewska „Okres próbny”
  • A. Minkowski „Złota troć”
  • C.S. Lewis „Poza murami gimnazjum”
  • Ch. Perrault „Knyps z Czubkiem”
  • M. Kunstler „Perła jaśniejąca w mroku”
  • H. Zdzitowiecka „Pantofelek pięknej Rodopis”
  • A. Mickiewicz „Pani Twardowska”
  • W. Markowska, A. Milska „Pan Twardowski na Księżycu”
  • M. Dąbrowska „Boże Narodzenie”
  • M. Wojtyszko „Gżdacz”
  • S. Grabowski „Czerwony zeszyt”
  • B. Wiza „Macoszka”
  • A. Mickiewicz „Powrót taty”
  • B. Carpelan „Bójka”
  • E. Nowacka „Dwa dni w listopadzie”
  • B. Carpelan „Wiersze”
  • K. Bagniewska „Cudowne dziecko”
  • H.Ch. Andersen „W teatrze”
  • Sempe i Gościnny „Mówiliśmy przez radio”
Konieczne osiągnięcia ucznia, by kontynuował naukę

Istotne wewnątrzprzedmiotowo
  • zna i rozumie wskazane wyżej pojęcia z teorii literatury
  • odczytuje epickie teksty literackie (baśń, bajkę, opowiadanie, powieść) na poziomie semantycznym
  • zdobywa umiejętność odczytywania utworu na poziomie metaforycznym
  • rozpoznaje elementy świata przedstawionego
  • odróżnia fikcję literacką od rzeczywistości. Istotne ponaprzedmiotowo
  • wyraża własne zdanie na wybrane tematy
  • posługuje się chronologią.
Użyteczne
  • czyta ze zrozumieniem
  • stara się kierować zasadami grzeczności i tolerancji
  • przejawia właściwe postawy: empatię, asertywność, samoocenę
  • uzasadnia własne zdanie.
Plan wynikowy – teksty liryczne

Wstępne osiągnięcia ucznia

Poziom A – zna podstawowe pojęcia dotyczące utworu lirycznego.

Poziom B – czyta łatwe w odbiorze utwory liryczne ze zrozumieniem, na poziomie Semantycznym.

Poziom C – dostrzega charakterystyczne cechy utworu lirycznego.

Cele ogólne nauczania
  • Wyrabianie nawyku krytycznego odbioru lirycznych tekstów literackich.
  • Rozbudzanie świadomości języka jako składnika dziedzictwa narodowego.
  • Rozwijanie wyobraźni i twórczego myślenia.
Cele operacyjne – zamierzone osiągnięcia ucznia

Poziom A
  • stara się poprawnie czytać wiersz
  • czyta wskazane uosobienia
  • krótko wypowiada się o utworze
  • wskazuje rymujące się wyrazy
  • krótko odpowiada na pytania dotyczące treści wiersza
  • stara się wskazać osobę mówiącą w wierszu
  • rozumie pojęcia: wers, strofa, rym.
Poziom B
  • czyta poprawnie wiersz
  • próbuje określić jego nastrój
  • w kilku zdaniach wypowiada się o utworze
  • dostrzega uosobienia
  • wskazuje wyrazy dźwiękonaśladowcze
  • wskazuje osobę mówiącą w wierszu
  • dostrzega związek tytułu z treścią utworu
  • wskazuje powtórzenia i wyrazy przeciwstawne
  • dostrzega rymy, stosuje pojęcia: strofa, wers.
Poziom C
  • czyta wiersz oddając jego nastrój, określa główną myśl utworu
  • wypowiada się na temat treści i nastroju utworu uzasadniając swą opinię
  • wskazuje osobę mówiącą, adresata w wierszu
  • stara się wyjaśnić rolę uosobienia, wyrazów dźwiękonaśladowczych
  • dostrzega niezwykle połączenie wyrazów w wierszu i stara się odczytać ich sens
  • posługuje się terminami dotyczącymi utworów literackich: zgłoska, rym, wers strofa.
Poziom D
  • interpretuje głosowo utwór poetycki
  • wypowiada się na temat treści utworu uzasadniając swoje zdanie
  • wyjaśnia rolę uosobienia, tytuł, rolę rymów regularnych i nieregularnych, sens wiersz, przenośnię i dźwiękonaśladownictwo wykorzystując cytaty z wiersza.
Materiał nauczania – utwory liryczne z podręcznika „Jutro pójdę w świat”
  • L.J. Kern „Przed pierwszym dzwonkiem”
  • W. Chotomska „O poecie i biedronce”
  • W. Wawiłow „Rozmowa”
  • L.J.Kern „46 nóg”
  • J. Ratajczak „Listy jak liście“
  • K. Iłłakowiczówna „Klon krwawy...”
  • A. Rymkiewicz „Dom zwierząt”
  • K.I. Gałczyński „W leśniczówce”
  • J.Kulmowa „Gdzie kotu lepiej będzie”
  • R.M. Groński „Nos”
  • J. Ratajczak „Tresowane tramwaje”
  • E. Biela „Wszędzie już...”
  • W. Chotomska „Motyle”
  • J. Kulmowa „Krajdywan”
  • K. Iłłakowiczówna „Ślub królewny”
  • J. Ratajczak „Do góry nogami”
  • D. Wawiłow „Trójkątna bajka”
  • S. Grabowski „Wiersz o zmarnowanym czasie”
  • D. Wawiłow „Smutny wiersz”
  • E. Zawistowska „Radość”
  • R.M. Groński „Dorośli i kłopoty”
  • J. Kulmowa „Kto”
  • J. Twardowski „Bóg”
  • J. Kulmowa „Moje wiersze”
  • J. Słowacki „w pamiętniku Zofii Bobrówny”
  • A. Onichimowska „Rozmowa o koniu”
  • J. Kulmowa „Wywiad ze mną”.
Konieczne osiągnięcia ucznia, by kontynuował naukę

Istotne wewnątrzprzedmiotowo
  • zna i rozumie wskazane wyżej pojęcia z teorii literatury
  • rozpoznaje utwór poetycki wśród innych tekstów kultury
  • rozpoznaje cechy języka poetyckiego.
Istotne ponaprzedmiotowo
  • wykazuje umiejętność czytania krytycznego
  • przejawia wrażliwość estetyczną
  • dba o piękno języka ojczystego.
Użyteczne
  • czyta głośno z właściwą modulacją głosu
  • wygłasza z pamięci z właściwą modulacją głosu.
Plan wynikowy – inne teksty kultury (film, przedstawienie teatralne) oraz teksty ikoniczne

Wstępne osiągnięcia ucznia

Poziom A - odczytuje proste teksty ikoniczne.

Poziom B – posługuje się podstawowymi pojęciami i symbolami z zakresu tekstów niewerbalnych.

Poziom C – układa wielozdaniowe wypowiedzi w oparciu o sztuki teatralne, filmy itp.

Cele ogólnego nauczania
  • Wyrabianie nawyku krytycznego odbioru różnych dzieł kultury.
  • Rozwijanie samodzielności w działaniu.
  • Motywowania do poznania kultury regionalnej, narodowej i europejskiej.
  • Wdrażanie do pracy w grupach i dbałość o estetykę i porządek.
Cele operacyjne – zamierzone osiągnięcia ucznia

Poziom A
  • odróżnia tekst narracji od tekstu scenicznego
  • odróżnia tekst główny i poboczny (bez wprowadzania terminów)
  • wykonuje plakat teatralny i umieszcza na nim konieczne informacje
  • ogląda baśń filmową, przedstawienie teatralne.
Poziom B
  • odróżnia postacie literackie i sceniczne
  • próbuje wyjaśniać funkcje tekstu głównego i pobocznego
  • poprawnie zapisuje informacje na afiszu i zaproszeniu
  • opowiada treść filmu, przedstawienia
  • wskazuje tworzywo i twórców przedstawienia teatralnego
  • wyodrębnia bohaterów głównych i drugoplanowych.
Poziom C
  • odróżnia autora opowiadania od autora sztuki w tekście
  • wyjaśnia funkcje tekstu głównego i pobocznego
  • właściwe dobiera informacje na afisz i do zaproszenia
  • gromadzi słownictwo wokół tematu
  • wypowiada się na temat filmu i przedstawienia.
Poziom D
  • używa w swych wypowiedziach słownictwa związanego z teatrem i filmem
  • projektuje i wykonuje afisz teatralny, zaproszenie, plakat filmowy
  • bierze udział w przygotowaniu klasowej inscenizacji.
Materiał nauczania
  • plansze, schematy, obrazy, fotografie, ilustracje, mapy, plakat, reklama
  • wybrany film, program telewizyjny dla dzieci, przedstawienie teatralne.
Konieczne osiągnięcia ucznia, by kontynuował naukę

Istotne wewnątrzprzedmiotowo
  • zna i rozumie pojęcia związane z teatrem
  • tworzy różne formy przekazu: plakat
Istotne ponaprzedmiotowo
  • wskazuje na mapie wybrane miejsca
  • odczytuje dane z: planszy, schematu, tabeli
  • posługuje się różnymi systemami znaków.
Użyteczne
  • odczytuje przekazy ikoniczne
  • dzieła malarskie, fotografie
  • analizuje oferty mediów kierowane do dzieci.
Plan wynikowy – formy wypowiedzi

Wstępne osiągnięcia ucznia

Poziom A – rozpoznaje podstawowe formy wypowiedzi.

Poziom B – posługuje się podstawowymi formami wypowiedzi (np. opowiada, opisuje Przedmiot)

Poziom C – pisze wykorzystując wiadomości o poznanych formach wypowiedzi.

Cele ogólne nauczania
  • Kształcenie sprawności czytania i pisania w różnych sytuacjach komunikacyjnych.
  • Rozwijanie wyobraźni, twórczego myślenia i samodzielności w działaniu.
  • Kształtowanie właściwych postaw: empatii, asertywności, samooceny.
Cele operacyjne – zamierzone osiągnięcia ucznia

Poziom A
  • buduje wypowiedź jednozdaniową
  • krótko, niezbyt poprawnie wypowiada się na określony temat
  • słucha rozmówcy i bierze udział w rozmowie
  • redaguje krótkie zaproszenie, ogłoszenie, list, życzenia, instrukcję, wywiad, dialog, opowiadanie, opis, notatkę, plan starając się zachować konieczne składniki tych wypowiedzi.
Poziom B
  • poprawnie redaguje formy wypowiedzi zachowując konieczne składnika tych wypowiedzi
  • uważnie słucha rozmówcy, podtrzymuje rozmowę
  • redaguje wypowiedzi jedno i kilkuzdaniowe na określony temat
  • odróżnia formy wypowiedzi.
Poziom C
  • wypowiada się zachowują poprawność wypowiedzi
  • wzbogaca wypowiedzi korzystając z „banku słówek”
  • redaguje formy wypowiedzi w sposób poprawny pod względem budowy i języka
Poziom D
  • redaguje formy wypowiedzi w sposób poprawny pod względem wypowiedzi, bogate językowo
  • wykorzystuje słownictwo z „banku przyjacielskich słówek”
  • jest aktywnym słuchaczem i rozmówcą
  • tworzy opowiadanie na podstawie lektury oraz własnych doświadczeń i wyobraźni.
Materiał nauczania

Pisze na temat posługując się następującymi formami wypowiedzi: opowiadanie, zaproszenie, ogłoszenie, list, życzenia, instrukcja, wywiad, dialog, opis, notatka, plan, przepis, tabela, oś czasu.

Konieczne osiągnięcia ucznia, by kontynuował naukę

Istotne wewnątrzprzedmiotowo
  • opowiada
  • opisuje
  • buduje tekst poprawny kompozycyjnie
  • celowo stosuje środki językowe
Istotne przedmiotowo
  • umie sporządzić notatkę w różnych formach
Użyteczne
  • pisze na temat, zgodnie z formą i z intencją
  • układa instrukcję i przepis
Plan wynikowy – nauka o języku

Wstępne osiągnięcia ucznia

Poziom A – rozpoznaje podstawowe części mowy: rzeczownik, czasownik, przymiotnik.

Poziom B – wykorzystuje wiedzę do rozwiązywania prostych ćwiczeń.

Poziom C – stosuje praktycznie poznane elementy wiedzy o języku w zakresie Ortografii i gramatyki.

Cele ogólne nauczania
  • Kształcenie sprawności mówienia i pisania w rożnych sytuacjach komunikacyjnych.
  • Rozbudzanie świadomości języka jako dziedzictwa kulturowego.
  • Rozwijanie samodzielności w zdobywaniu wiedzy i w działaniu.
Cele operacyjne – zamierzone osiągnięcia ucznia

Poziom A
  • rozpoznaje rzeczowniki, czasowniki i przymiotniki
  • odwzorowuje poznane wyrazy
  • odróżnia liczbę pojedynczą i mnogą rzeczownika
  • zna zasady dotyczące pisowni „rz” po spółgłosce oraz „ż” po „l, r ł”
  • rozróżnia rzeczowniki w Mianowniku od innych części mowy
  • wskazuje w tekście przymiotniki
  • ma wiadomości o przymiotniku
  • dzieli wyraz na sylaby
  • wskazuje wyrazy pozostające ze sobą w bezpośrednim związku
  • zna zasadę dotyczącą pisowni „nie” z czasownikiem.
Poziom B
  • wskazuje wyraz określany i określający
  • na ogół pisze poprawnie zaprzeczone czasowniki
  • używa poprawnych form przymiotnika w swych wypowiedziach
  • odróżnia rzeczowniki od innych form wypowiedzi
  • poprawnie zapisuje rzeczowniki pospolite
  • odmienia rzeczownik przez przypadki
  • zna wyjątki od reguły dotyczącej pisowni „rz’ po spółgłoskach
  • stara się poprawnie zapisywać poznane wyrazy
  • rozpoznaje rzeczowniki utworzone od przymiotnika
  • wyszukuje różne formy rzeczownika
  • wskazuje przysłówki w tekście
  • stara się poprawnie pisać zaprzeczone przymiotniki i przysłówki.
Poziom C
  • rozwija zdania
  • poznane rzeczowniki pisze poprawnie z przeczeniem
  • wyjaśnia od czego zależy podział na sylaby
  • bogaci słownictwo
  • poprawnie zapisuje rzeczowniki własne
  • popełnia nieliczne błędy pisząc poznane wyrazy
  • tworzy rzeczowniki od przymiotników
  • tworzy różne formy rzeczownika
  • korzysta ze słownika ortograficznego
  • wskazuje przysłówki w tekście, określa ich rolę
  • poznane zaprzeczone przysłówki i przymiotniki pisze poprawnie.
Poziom D
  • celowo rozwija zdania
  • poprawnie pisze przeczenie „nie” z różnymi częściami mowy
  • rozumie od czego zależy podział na sylaby
  • bogaci słownictwo
  • swobodnie dzieli rzeczowniki na kategorie
  • poprawnie zapisuje poznane wyrazy
  • dokonuje ewentualnej korekty swego tekstu
  • świadomie stosuje reguły ortograficzne.
Materiał nauczania
  • fonetyka
  • podział wypowiedzeń ze względu na cel wypowiedzi i ilość orzeczeń
  • rozwijanie zdań
  • części mowy: rzeczownik, czasownik, przymiotnik, przysłówek
  • pisownia ó – u, rz –ż, ch - h
  • pisownia wielką literą
  • „nie” z różnymi częściami mowy
  • głoski nosowe.
Konieczne osiągnięcia ucznia, by kontynuował naukę

Istotne wewnątrzprzedmiotowo
  • zna podział wypowiedzeń
  • rozpoznaje części mowy
  • układa zdania według ustalonych kryteriów.
Istotne przedmiotowo
  • świadomie i celowo stosuje środki językowe
  • stosuje poznane zasady ortograficzne.
Użyteczne
  • przestrzega norm gramatycznych, ortograficznych i interpunkcyjnych.
Opracowała: Halina Prądzyńska-Wieżel

Umieść poniższy link na swojej stronie aby wzmocnić promocję tej jednostki oraz jej pozycjonowanie w wyszukiwarkach internetowych:

X


Zarejestruj się lub zaloguj,
aby mieć pełny dostęp
do serwisu edukacyjnego.




www.szkolnictwo.pl

e-mail: zmiany@szkolnictwo.pl
- największy w Polsce katalog szkół
- ponad 1 mln użytkowników miesięcznie




Nauczycielu! Bezpłatne, interaktywne lekcje i testy oraz prezentacje w PowerPoint`cie --> www.szkolnictwo.pl (w zakładce "Nauka").

Zaloguj się aby mieć dostęp do platformy edukacyjnej




Zachodniopomorskie Pomorskie Warmińsko-Mazurskie Podlaskie Mazowieckie Lubelskie Kujawsko-Pomorskie Wielkopolskie Lubuskie Łódzkie Świętokrzyskie Podkarpackie Małopolskie Śląskie Opolskie Dolnośląskie