Startuj z nami!

www.szkolnictwo.pl

praca, nauka, rozrywka....

mapa polskich szkół
Nauka Nauka
Uczelnie Uczelnie
Mój profil / Znajomi Mój profil/Znajomi
Poczta Poczta/Dokumenty
Przewodnik Przewodnik
Nauka Konkurs
uczelnie

zamów reklamę
zobacz szczegóły
uczelnie
PrezentacjaForumPrezentacja nieoficjalnaZmiana prezentacji
Nauka czytania i przygotowanie do nauki pisania dzieci w wieku przedszkolnym

Od 01.01.2015 odwiedzono tę wizytówkę 8476 razy.
Chcesz zwiększyć zainteresowanie Twoją jednostką?
Zaprezentuj w naszym informatorze swoją jednostkę ->>>
* szkolnictwo.pl - najpopularniejszy informator edukacyjny - 1,5 mln użytkowników miesięcznie



Platforma Edukacyjna - gotowe opracowania lekcji oraz testów.



 

Opracowała: mgr Beata Środa

     Nauka czytania jest obecnie jednym z najważniejszych zadań edukacyjnych przedszkola mającym przygotować wychowanków do nauki szkolnej. Wyróżnia się najczęściej trzy podstawowe grupy metod początkowej nauki czytania, a mianowicie:

  • Metody syntetyczne.
         Należą do najstarszych metod nauki czytania. Istotą tej grupy metod jest to, że zapoznanie uczniów ze strukturą umiejętności czytania rozpoczyna się w tym przypadku od części, składników wyrazów, tj. dźwięków sylab czy liter. Wyróżniamy tutaj szczegółowe metody, zwane najczęściej dźwiękami, sylabami, alfabetycznymi itp. W metodach dźwiękowych dziecko poznawało najpierw w toku wymawiania samogłoski, później spółgłoski, następnie ich odpowiedniki literowe, z których układało sylaby, a wreszcie wyrazy. W metodzie sylabowej dzieci poznawały najpierw sylaby, z których budowały wyrazy. W metodzie alfabetycznej natomiast poznawały mały i duży alfabet, czyli nazwy liter, a następnie w toku tzw. sylabizowania nabywały stopniowo umiejętność czytania.
         Stosowanie metod syntetycznych było uciążliwe dla dzieci, koncentrowano uwagę na technice "składania" z poszczególnych elementów odpowiednich wyrazów. Elementarna nauka czytania była trudna i trwała dość długo.
  • Metody analityczne.
         Proces nauki czytania rozpoczyna się od wyrazów. Poznają je dzieci całościowo, globalnie. Analiza następuje później i ma na celu przede wszystkim utrwalenie wyglądu poznawanych globalnie wyrazów, natomiast nie kształtuje u dzieci umiejętności odczytywania nowych wyrazów na podstawie uprzednio poznanych wyrazów i ich części składowych – liter.
  • Metody analityczno – syntetyczne.
         W procesie zdobywania umiejętności czytania szczególnie istotne są dwa podstawowe procesy, a mianowicie – proces analizy (wyodrębniania z określonej całości odpowiednich części składowych, w tym przypadku wyodrębnianie z wyrazów liter) i proces syntezy (tworzenie nowych całości z poszczególnych części składowych, w tym przypadku tworzenie nowych wyrazów z poznanych liter).
         Tego typu metody opierają się na następującym założeniu: w toku pracy dydaktyczno – wychowawczej z dzieckiem wyodrębnia się z wyrazów najpierw słuchowo (dźwiękowo) odpowiednie głoski – samogłoski, spółgłoski, a następnie wzrokowo – głoski zapisane sylabami literowymi. W ten sposób dzieci poznają głoski w wyrazach, w których nowe, nie znane im w odpowiednim czasie, znajdują się obok znanych już dzieciom głosek (proces analizy). Z poznanych głosek tworzą dzieci nowe zestawienia (wyrazy). Dzięki temu nabywają umiejętności odczytywania nowych wyrazów na podstawie uprzednio poznanych głosek (proces syntezy). Metoda analityczno – syntetyczna może mieć liczne odmiany, np. zgłoskową, wyrazową, zdaniową.
     Od wielu lat poszukiwano optymalnych metod początkowej nauki czytania, polegających na wyznaczeniu ze względu na przyjęte kryteria (wskaźniki) najlepszego sposoby prowadzącego do założonego efektu. Chodzi o to, aby dzieci uzyskały w możliwie krótkim czasie sprawność w czytaniu określonych tekstów, umożliwiającą im intensywne poznawanie rzeczywistości odzwierciedlonej w określonych tekstach.
     W ostatnich latach pojawiło się wiele nowych koncepcji nauki czytania, które choć mają przeciwników zasługują na pełną aprobatę, ponieważ umożliwiają autentyczną pracę indywidualną z wychowankami, a zatem dają szansę osiągania przez dzieci sukcesów.

Nowe koncepcje nauki czytania:
  • Naturalna nauka języka B. Cuttinga
         Według tej koncepcji nauka języka to nauka słuchania, mówienia i pisania poprzez zabawę i twórcze działanie. Punktem wyjścia w nauce czytania i pisania jest cały tekst – krótki, prosty i zrozumiały, ściśle powiązany z ilustracjami. Procesem równoległym jest analiza i synteza słuchowo-wzrokowa w trakcie pisania, rozwiązywania zadań indywidualnych i zespołowych. Nauka czytania i pisania przebiega w trzech etapach:
    • zapoznanie dziecka z całością, która jest cały tekst, zdanie, wyraz,
    • zapoznanie dzieci ze szczegółami: budową zdania, litery, znaków interpunkcyjnych,
    • przechodzenie do budowania całości z wykorzystaniem zdobytej wiedzy.
    Metodzie towarzyszą kolorowe książeczki opracowane przez autorów nowozelandzkich.
  • Metoda analityczno – syntetyczna o charakterze funkcjonalnym E. i F. Przyłubskich
         Punktem wyjścia jest zawsze wyraz znany dziecku, a nie litery. We wstępnym okresie nauki autorzy proponują stosowanie metody globalnej. Wprowadzenie litery następuje według schematu:
    • omówienie ilustracji, główny element obrazka nosi nazwę, która rozpoczyna się od głoski odpowiadającej wprowadzanej literze,
    • zwrócenie uwagi na wyraz podstawowy, z niego wydziela się pierwszą głoskę, by później utożsamiać ją z wprowadzaną literą,
    • analiza i synteza słuchowa wyrazu podstawowego oraz wprowadzenie schematu i modelu,
    • wyodrębnienie z wyrazu podstawowego pierwszej głoski, a później poszukiwanie jej w innych wyrazach znanych dziecku,
    • prezentacja litery (wielkiej, i małej) będącej podstawą zapisu wyodrębnionej z wyrazu pierwszej głoski. Analiza poszczególnych elementów litery – cechy dystynktywne litery.
    • wycięcie nowej litery z alfabetu ruchomego,
    • rozpoznawanie nowej litery wśród innych liter, nie zawsze znanych dziecku.
  • Pedagogika Marii Montessori
         Teoria Montessori przeżywa obecnie renesans. Po latach zapomnienia jest na nowo interpretowana w której dziecko jest od samego początku przyzwyczajane do samodzielnego doboru materiału dydaktycznego według własnych zainteresowań. Rola nauczyciela polega na pomocy zgodnej z hasłem: " Pomóż mi zrobić to samemu ". Czytanie opiera się na metodzie analityczno-syntetycznej. Nauka pisania wyprzedza naukę czytania. Litery pisane wycięte z papieru ściernego pozwalają na dotykowe utrwalenie wyrażeń wzrokowo-słuchowych podczas nauki. Oprócz tego dziecko ma do dyspozycji całe zestawy obrazkowo-słowne, które wzbogacają jego zasób wyrazów znanych i rozpoznawanych.
  • Wprowadzenie dziecka w świat liter i głosek B. Rocławskiego
         Koncepcja nauki czytania i pisania zaproponowana przez B. Rocławskiego łączy technikę płynnego czytania ze zrozumieniem z nauką pisania. Zdaniem autora nie należy odrywać czytania od pisania i uczyć czytania bez pisania. Nauka czytania według założeń tej metody powinna rozpoczynać się wówczas, gdy zostanie ustalony poziom sprawności komunikowania się dziecka, określony na podstawie poziomu rozwoju percepcji, zasobu słownikowego, poziomu słuchu fonetycznego, a także pamięci. Dopiero poznanie dziecka, jego faktycznych możliwości pozwala na rozpoczęcie odpowiednich ćwiczeń doskonalących sprawności językowe, które umożliwiają naukę czytania i pisania. Sukces w nauce czytania zależy od faktycznego zainteresowania samego dziecka otaczającym go światem oraz właściwej zachęty ze strony nauczyciela. W celu ułatwienia dziecku analizy i syntezy głoskowej oraz poznania zapisu graficznego wyrazu autor proponuje zastosowanie w zabawach i ćwiczeniach specjalnych klocków z literami zwanych LOGO. Przedstawiony alfabet różni się od alfabetu stosowanego w podręcznikach. Koncepcja programowa oparta jest na 44 literowym alfabecie zawierającym dwuznaki i zmiękczenia. Kiedy budowa głoskowa wyrazów przestaje być dla dziecka tajemnicą można wprowadzić litery.
          Nie ma tu miejsca na pośpiech, należy pracować z dzieckiem w takim tempie i przez taki okres, by nie zabijać w nim naturalnej chęci do czytania. Rocławski postuluje rozpoczęcie ćwiczeń już w 3 - latkach. Nie ma podręcznika z kolejnymi etapami nauczania. Jest za to zestaw zadań, zabaw i ćwiczeń zmierzających do osiągnięcia przez dziecko odpowiedniego poziomu sprawności artykulacyjnej i słuchu fonematycznego.
  • Metoda Dobrego Startu M. Bogdanowicz.
         Istotną rolę w tej metodzie pełnią trzy elementy: wzrokowy (znak graficzny), słuchowy (piosenka) i motoryczny (odtwarzanie znaków graficznych zgodnie z rytmem piosenki). Ćwiczenia zawarte w tej metodzie usprawniają jednocześnie analizatory: wzrokowy, słuchowy i kinestetyczno – ruchowy, przyczyniając się do kształcenia: lateralizacji, orientacji w schemacie ciała i przestrzeni, kształcą także zdolności operowania symbolami.
         Wiele elementów zawartych w omawianej metodzie stanowi atrakcyjną formę zajęć, dzięki czemu wyzwalana jest aktywność dziecka i to zarówno w kierunku wykonywania konkretnych ćwiczeń związanych z realizacją znaku, jak i nawiązanie kontaktów z rówieśnikami.
  • Wprowadzenie dziecka w świat pisma I. Majchrzak.
         Zdaniem I. Majchrzak rozumienie słowa może i powinno wyprzedzać umiejętność jego odczytywania. Dziecko od samego początku wchodzi w świat pisma jako w świat znaczeń, a nie izolowanych liter. Umiejętność głosowania jest wynikiem czytania, a nie jego warunkiem.
         Według koncepcji I. Majchrzak naukę czytania rozpoczyna się od czytania globalnego własnego imienia dziecka. Imię jako symbol naszej tożsamości wyróżnia dziecko spośród innych ludzi. Z tego względu zostało potraktowane jako klucz otwierający świat pisma. Dzieci uczą się przez obserwację. Autorka proponuje zestaw ćwiczeń wizualnych nazwany "ścianą pełną liter". Poznawanie wszystkich liter alfabetu poprzez prezentację kolejno każdej z nich. Kolejny etap nauki nosi nazwę " targ liter " – to okres różnych zabaw, gier z wykorzystaniem liter, sylab i wyrazów o prostej budowie. W czasie tych zabaw dziecko powinno kojarzyć dźwięk z jej zapisem graficznym.
         Etap trzeci nosi nazwę " nazywanie świata " – to zestaw ćwiczeń polegających na przyporządkowaniu odpowiednich nazw do wszystkiego, co znajduje się w otoczeniu dziecka. Zbiór nazw wykorzystywanych w zabawie powinien liczyć od 80 ?100 słów. Dzieci stopniowo przechodzą od jednowyrazowych układanek słowno-obrazkowych do bardziej skomplikowanych tekstów.
  • Zabawa w czytanie G. Domana
         Autor tej metody traktuje naukę czytania jako element dziecięcej zabawy. Jest zwolennikiem " domowej nauki czytania " i przenosi zinstytucjonalizowane formy kształcenia do domu rodzinnego. W nauce czytania uwzględnia indywidualne predyspozycje dziecka. W swej metodzie wykorzystuje wiedzę z zakresu neuropsychicznych możliwości małego dziecka, jego naturalnej łatwości przyswajania informacji całościowej (słów, wyrazów zrozumiałych). Uważa, że istnieje ścisły związek między kształtowaniem się pojęć a techniką czytania. "Zabawa w czytanie" to globalne czytanie odpowiednio dobranych wyrazów prezentowanych dziecku w ściśle określony sposób.
         Autor w nauce czytania wymienia pięć etapów. Etap pierwszy – pojedyncze słowa; drugi – wyrażenia dwusylabowe; trzeci – wprowadzanie pierwszych zdań; czwarty – na tym etapie rozbudowuje się wcześniej wykorzystywane zdania; natomiast piąty etap to samodzielne czytanie przez dzieci książek.
  • Sojusz metod – autorstwa E. Arciszewskiej
         Autorka wychodząc z założenia, że nie istnieje metoda jednakowo oddziałująca na każdego wychowanka proponuje połączenie i wykorzystanie elementów różnych metod, tak, aby każde dziecko miało możliwość zdobycia " umiejętności czytelniczych na podobnym poziomie i w podobnym czasie, a mimo to w indywidualnym tempie ". W nauce czytania zdaniem autorki ważne jest rozumienie czytanego tekstu a nie tempo czytania. W początkowej fazie nauki proponuje stosowanie czytania globalnego zarówno zdaniowego jak i wyrazowego.
Działania edukacyjne w zakresie nauki czytania dzieli się na dwa etapy:
  • czytanie całościowe (globalne) wyrazów i zdań;
  • czytanie analityczno-syntetyczne.
Do realizacji pierwszego etapu czytania w przedszkolu autorka proponuje wprowadzenie:
  • zabaw i gier z całymi wyrazami;
  • technik Celestyna Treneta (swobodny tekst, oraz fiszki samokontrolne);
  • elementy metody I. Majchrzak;
  • metody Gleen’a Domana;
  • etykietowanie obrazków i przedmiotów stosowanych w metodzie M. Montessori.
W drugim etapie nauki czytania proponuje:
  • główne zabawy I. Majchrzak (prezentacje alfabetu " targ liter ");
  • wybranych ćwiczeń w loteryjki.
Autorka nie sprzeciwia się powiązaniu nauki czytania z pisaniem, jednak na miarę możliwości wychowanków.

     Zaprezentowane metody nauki czytania i pisania łączy wiele wspólnych cech, a mianowicie:
  • całościowe podejście do procesu nauki czytania i pisania wykorzystujące tendencje dziecka do zabawy,
  • jego ciekawość i dążenie do poznawania otoczenia, chęć swobodnego wyrażania się. Żadna z metod nie określa dokładnej granicy wieku, od której należy rozpocząć edukację dzieci w zakresie nauki czytania i pisania.
Nauka czytania i pisania powinna odbywać się w warunkach umożliwiających dziecku osiąganie sukcesu. Dlatego do zadań nauczycieli przedszkola należy:
  • tworzenie warunków i okazji do swobodnego rozwoju komunikowania się dziecka z otoczeniem za pomocą mówienia, słuchania, czytania i pisania;
  • organizowanie sytuacji stymulujących rozwój motywacji dziecka do czytania i pisania poprzez tworzenie otoczenia zachęcającego dziecko do czytania, dostarczanie poprawnych wzorów pisma (napisy informacyjne, hasła na plakietkach, teksty do czytania, książeczki) uwzględniające zainteresowania i umiejętności poszczególnych dzieci;
  • stwarzanie dzieciom okazji do nabywania doświadczeń w języku pisanym oraz zachęcanie do podejmowania prób pisania.
     W tak zorganizowanych warunkach i przy akceptacji ze strony nauczycieli dzieci nie tylko będą miały możliwość opanowania umiejętności czytania i pisania, ale przede wszystkim z ochotą i zainteresowaniem podejmą trud nauki, traktując go jako przyjemną i pożyteczną zabawę.

Literatura:
  1. Doman G.: Jak uczyć małe dzieci czytać. Bydgoszcz 1992, Excalibur.
  2. Koniński K.: Nauka czytania dzieci w wieku przedszkolnym. Wyd. WSiP Spółka Akcyjna 1999.
  3. Bieleń B.; Brańska E.; Karwowska – Struczyk M.: Przedszkolne czytanie i pisanie. Wychowanie w Przedszkolu Nr 1/96
  4. Wrocławski B.: Nauka czytania i pisania. Gdańsk, Glottispol 1996.
  5. Majchrzak : Wprowadzenie dziecka w świat pisma. Wyd. akademickie LAK 1999.
  6. Doman G.: Jak nauczyć małe dzieci czytać. Wyd. Excalibur 1992.
  7. Brańska: Nauka czytania w przedszkolu. Wychowanie w Przedszkolu Nr 7/00.
  8. E. Arciszewska: "Sojusz metod". Edukacja w Przedszkolu, Styczeń 1998.

Umieść poniższy link na swojej stronie aby wzmocnić promocję tej jednostki oraz jej pozycjonowanie w wyszukiwarkach internetowych:

X


Zarejestruj się lub zaloguj,
aby mieć pełny dostęp
do serwisu edukacyjnego.




www.szkolnictwo.pl

e-mail: zmiany@szkolnictwo.pl
- największy w Polsce katalog szkół
- ponad 1 mln użytkowników miesięcznie




Nauczycielu! Bezpłatne, interaktywne lekcje i testy oraz prezentacje w PowerPoint`cie --> www.szkolnictwo.pl (w zakładce "Nauka").

Zaloguj się aby mieć dostęp do platformy edukacyjnej




Zachodniopomorskie Pomorskie Warmińsko-Mazurskie Podlaskie Mazowieckie Lubelskie Kujawsko-Pomorskie Wielkopolskie Lubuskie Łódzkie Świętokrzyskie Podkarpackie Małopolskie Śląskie Opolskie Dolnośląskie