Avatar – film
amerykański
z
2009
roku z gatunku
science fiction
. Twórcą, scenarzystą i reżyserem filmu jest
James Cameron
, który swój
poprzedni film fabularny
nakręcił 12 lat wcześniej. Światowa premiera odbyła się 18 grudnia 2009, a do polskich kin trafił on 25 grudnia 2009. Avatar jest najbardziej dochodowym filmem w historii kina[4].
Jest to pierwszy film wytwórni
20th Century Fox
, w którym wykorzystano jej nowe
logo
, animowane przez
Studio Blue Sky
, twórców
Epoki lodowcowej
.
Produkcja
Wczesna wersja scenariusza Avatara powstała w 1995, wtedy uznano jednak, że jego realizacja jest niemożliwa. Dopiero w 2005 Cameron znalazł odpowiednie narzędzia, by zrealizować projekt.
Zdjęcia do filmu realizowano od kwietnia do grudnia 2007, natomiast na postprodukcję przeznaczono 2 lata (Weta Digital), w trakcie których odbyło się kilka dodatkowych dni zdjęciowych.
Zdjęcia kręcono w następujących miejscach[5]:
Technika
Film został wydany w trzech wersjach:
2D
(w formacie 2,39:1),
cyfrowej 3D
(2,39:1) oraz
IMAX
3D
(1,44:1).
W produkcji wykorzystano nowoczesne kamery 3D, wiernie naśladujące sposób, w jaki ludzkie oczy widzą przestrzeń, zmieniając odległość pomiędzy obiektywami różniącymi się kątem patrzenia.
Firma Weta Digital, główny twórca efektów specjalnych w filmie, stanęła przed zadaniem stworzenia sekwencji filmowych zawierających 800 w pełni wygenerowanych cyfrowo postaci, poruszających się w wystylizowanych, sztucznych środowiskach. Moc obliczeniowa wymagana do obróbki ujęć z filmu Avatar była większa niż jakikolwiek projekt realizowany do tej pory przez Weta, zwróciła się więc ona po pomoc do NVIDIA. Wspólnie opracowali nowy silnik przedobliczeniowy, nazwany PantaRay, pozwalający włączyć obliczenia o wysokiej wydajności do potoku produkcyjnego firmy Weta. Ujęcie z helikoptera pokazujące setki stworzeń lecących nad wodą z wielką zalesioną górą w tle zostało obliczone dzięki PantaRay w zaledwie półtora dnia.
Około 60% filmu to efekty
CGI
(ang. Computer Generated Imagery). Pojawiający się w filmie Na'vi zostali wykreowani przez komputer, który ruchy aktorów przetwarzał za pomocą technologii
motion capture
, po czym generował odpowiednie postacie. Do uzyskania tego efektu wykorzystano m.in. nowoczesną technikę Image Metrics.
Dochód
Obecnie film jest
najbardziej dochodową produkcją
, bez uwzględnienia inflacji. Jest to też pierwszy film, którego zarobki przekroczyły granicę 2 miliardów dolarów. Wpływy z tytułu sprzedanych biletów na dzień 08.10.2010: 2 776 277 873 dolarów amerykańskich[6]. Film odebrał pierwsze miejsce należące do
Titanica
, którego reżyserem także jest
James Cameron
[7].
Według statystyk zamieszczonych na stronie internetowej Box Office Mojo, po uwzględnieniu inflacji film plasuje się na 15. miejscu pod względem przychodów w
Stanach Zjednoczonych
(stan na 23 lutego 2010). Według tych statystyk najbardziej dochodowym filmem w USA pozostaje
Przeminęło z wiatrem
, którego zysk po przeliczeniu na dzisiejsze pieniądze ponad dwukrotnie przekracza przychód filmu Avatar[8].
Film pobił również rekord prędkości, jeśli chodzi o zarobek.
Szacowany budżet filmu wyniósł ok. 237 mln dolarów i w momencie premiery obraz ten był czwartym najdroższym filmem w historii kina (wraz z kosztami marketingu łączny koszt wprowadzenia go do kin szacuje się na 460 milionów $)[9]. Okazał się hitem kasowym – już w pierwszych 17 dniach wyświetlania zarobił na całym świecie ponad miliard dolarów, przewiduje się, że liczba ta może wzrosnąć do 4 miliardów dolarów[10].
Fabuła
Akcja filmu rozgrywa się od maja do sierpnia 2154 roku. Główny bohater, Jake Sully (
Sam Worthington
), to sparaliżowany od pasa w dół
weteran
. Po śmierci swego brata bliźniaka i ze względu na takie samo
DNA
, otrzymuje propozycję pracy w korporacji RDA w ramach programu Avatar, prowadzonego na księżycu gazowego giganta w układzie
Alfa Centauri
– Pandorze, zamieszkanym przez rasę humanoidalnych Na'vi. Z ich DNA skrzyżowanego z DNA ludzi hoduje się ciała zwane awatarami. Ludzki kontroler może zdalnie sterować i odczuwać takim ciałem. Na Pandorze Jake zostaje wrzucony w środek narastającego konfliktu między przybyszami z Ziemi a Na'vi, żyjącymi w pełnej harmonii z przyrodą.
Celem ludzi jest pozyskanie z Pandory bardzo drogiego minerału o nazwie
unobtainium
–
nadprzewodnika
, zachowującego swoje właściwości nawet w temperaturach pokojowych. Jake, jako awatar, razem z naukowcami: dr Grace Augustine (
Sigourney Weaver
), Normem Spellmanem (
Joel Moore
) oraz ich pilotem Trudy Chason (
Michelle Rodríguez
), wkracza do lasu w celu prowadzenia badań naukowych. W wyniku ataku dzikich stworzeń, zmuszony do ucieczki Sully odłącza się od reszty i przemierzając bujne lasy Pandory spotyka Neytiri (
Zoe Saldana
), córkę wodza lokalnego klanu Na'vi, która ratuje mu życie i widząc w nim wybrańca, przyprowadza go do osady Na'vi, znajdującej się w ogromnym drzewie. Sully okazuje się pierwszym wojownikiem (żołnierzem) obsługującym awatara, jakiego spotkali Na'vi. Zaintrygowany tym faktem wódz postanawia poznać lepiej przybysza. Decyzją matki, duchowej przywódczyni plemienia, Neytiri uczy Jake'a zwyczajów Na'vi.
Równocześnie Jake otrzymuje rozkaz od dowódcy ziemskiego obozu na Pandorze, aby zdobyć zaufanie Na'vi i przekonać ich do zmiany miejsca zamieszkania, gdyż pod ich drzewem znajdują się największe złoża
unobtainium
w promieniu 200
kilometrów
od bazy RDA – korporacji zajmującej się wydobyciem minerału. Natomiast szef ochrony obozu zleca Jake'owi zbadanie dokładnej struktury drzewa oraz jego słabych punktów, aby w razie braku porozumienia, móc zaatakować szybko i skutecznie. Nagrodą za wykonanie zadania ma być zapewnienie po powrocie na Ziemię operacji, która przywróci sprawność jego nóg.
Jake'owi udaje się zdobyć zaufanie Na'vi i wkrótce zostaje pełnoprawnym członkiem klanu. Z czasem też zakochuje się w Neytiri, która odwzajemnia jego uczucia i zostaje jego partnerką.
Ponieważ po upływie 3 miesięcy Jake'owi nie udaje się nakłonić Na'vi do opuszczenia drzewa, do akcji wkraczają buldożery i niszczą ważne dla Na'vi Drzewo Głosów. Jake próbuje interweniować, ale bezskutecznie. Miles znajduje w videologu Sully'ego informacje o tym, że ludzie nie mają tubylcom do zaoferowania nic, co mogłoby skłonić ich do opuszczenia swojej osady. Jake dostaje godzinę na przekonanie klanu, by się przesiedlili. Wyjawia wtedy Na'vi prawdę o swojej misji i zostaje przez nich uznany za zdrajcę. Awatary, jego i Grace, zostają uwięzione. Wojska Qurticha atakują drzewo – domy tubylców i powalają je, zabijając przy tym wodza klanu. Nowym wodzem zostaje Tsu'Tey. Przerażeni Na'vi uciekają do swego ostatniego azylu – Drzewa Dusz – najświętszego dla nich miejsca.
Tymczasem w bazie Ziemian, Jake wraz z przyjaciółmi również zostaje uznany za zdrajcę i uwięziony. Trudy, której od początku konfliktu nie podobają się działania ludzi, postanawia ich uwolnić. Podczas ucieczki pułkownik ciężko rani Augustine. Uciekinierzy postanawiają ukryć w worteksie (miejscu skoncentrowania lewitacji na skutek działania unobtainium) kontener, w którym mieści się laboratorium do badań naukowych i z niego łączyć się z ze swoimi awatarami. Sully, wiedząc że klan go nienawidzi, decyduje się ujarzmić najgroźniejszego drapieżnika na księżycu – Toruka. Według legend Toruk Macto (osoba ujeżdżająca Toruka) jest wielkim wojownikiem. Na'vi ponownie uznają go za wybrańca. Szamanka Na'vi wraz z Jakem bezskutecznie próbują uratować umierającą Grace. Jake, jako Toruk Macto, jednoczy klany Pandory. Prosi on także wielką boginię Na'vi – Eywę – o pomoc w walce. Rozpoczyna się wojna.
Quaritch, widząc przygotowujących się do walki mieszkańców Pandory, postanawia zaatakować pierwszy i zniszczyć Drzewo Dusz. Wojna odbywa się w worteksie, czyli rejonie, w którym nie działają systemy samonaprowadzania rakiet. Walka jest krwawa, ginie wielu Na'vi, m.in. Tsu'Tey, a także ludzi, w tym Trudy. W obliczu klęski tubylców z pomocą przychodzi fauna Pandory, która przechyla szalę zwycięstwa na stronę Na'vi. Ostateczna walka toczy się między Quartichem i Jake'em. Po długich i męczących zmaganiach, gdy los Jake'a jest niemal przesądzony, ratuje go jego ukochana Neytiri, zabijając Milesa dwoma strzałami z łuku.
Wojna dobiega końca. Na'vi wypędzają ludzi ze swego księżyca, pozwalając zostać tylko garstce wybranych. Jake postanawia na stałe przenieść swój umysł do ciała swego awatara, stając się tym samym jednym z Na'vi.
Na'vi
Na'vi to
humanoidalna
rasa zamieszkująca Pandorę, znajduje się na poziomie odpowiadającym
neolitowi
– korzysta z włóczni i łuków, ujarzmiła ogień, tworzy proste narzędzia.
Wygląd zewnętrzny
Mają gładką, niebieskozieloną skórę z cętkami oraz chwytny ogon, który równoważy wydłużony tors i nogi, posiadają stosunkowo małe czaszki. Ich oczy, których kolor jest zielony lub żółty, pozwalają widzieć w różnych widmach światła. Bioluminescencyjne znaki na twarzy służą identyfikacji[11]. Mają około 3
metrów
wzrostu oraz smukłe ciało, lecz dzięki wyraźnie zarysowanej muskulaturze nie stwarzają wrażenia wychudzonych. Ich uszy są szpiczaste, a nosy oraz oczy rozszerzone. Mają po 4 palce u rąk i nóg, przez co ich
matematyka
jest oparta na
systemie ósemkowym
[11]Ich szyja jest proporcjonalnie dłuższa od szyi przeciętnego człowieka. Są czterokrotnie silniejsi od ludzi, a natura wzmocniła ich kości naturalnym
włóknem węglowym
, dzięki czemu są niesamowicie sprawni oraz wytrzymali. Średnia długość życia Na'vi jest podobna do średniej długości życia człowieka[11].
Awatary z powodu zmieszania
DNA
Na'vi z DNA ludzkim mają 5 palców oraz nieco mniejsze oczy niż przeciętny tubylec.
Tsaheylu czyli związek Na'vi z naturą
Na'vi stworzyli złożoną kulturę, oparta na głębokiej więzi duchowej między wszystkimi stworzeniami Pandory oraz ich bóstwem, Eywą. Ich więź z naturą można postrzegać jako układ nerwowy żywego organizmu, każde zwierzę oraz roślina to pojedyncza komórka nerwowa. W samym centrum tego układu jest ich bóstwo, Eywa, które jest swoistą matką naturą. W przeciwieństwie do roślin, które pozostają połączone przez całe swoje życie,
fauna
Pandory tworzy więź za pomocą splotu nerwowego, który znajduje się w obrębie głowy. W przypadku Na'vi, znajduje się w ich warkoczu. Więź ta zwana jest Tsaheylu – jest to rodzaj fizycznego połączenia, które pozwala odbierać energetyczne i kinetyczne sygnały oraz wymianę myśli i uczuć między fauną i
florą
. Dzięki Tsaheylu, Na'vi mają dostęp do neuronalnej sieci oplatającej cały księżyc, a tym samym do zbiorowej mądrości całego pandoriańskiego życia. Tsaheylu używane jest przez Na'vi także na co dzień. Pozwala na łączenie się z oswojonymi zwierzętami, które bezbłędnie wykonują polecenia "ujeżdżającego". Wykorzystywane jest także w zbliżeniach seksualnych Na'vi, jak i zwierząt.
Klany
Istnieje przynajmniej 15 klanów Na'vi (tyle zdołał zjednoczyć Jake). Jeden z nich (klan Omaticaya[12]), który obserwujemy przez większą część filmu, to klan mieszkający w Domowym Drzewie. Pozostałe dwa, które poznajemy, to klan Jeźdźców z równiny i klan Ikran znad wschodniego morza.
Pandora
Na Pandorze czyha wiele niebezpieczeństw. Jednym z nich jest to, że możesz pokochać ją zbyt mocno.
— Doktor Grace Augustine
Pandora jest księżycem fikcyjnego
gazowego olbrzyma
– Polifema – krążącego po orbicie
Alfa Centauri
. Znajduje się około 4,4
roku świetlnego
od Ziemi. Podróż na nią trwa około 6 lat.
Ogólnie o Pandorze
Filmowa Pandora jest podobna do Ziemi pod wieloma względami – ma podobną atmosferę, wielkość i wygląd. Znajdują się tam podobne do ziemskich kontynenty, otoczone morzami i oceanami o ziemskim, niebieskim odcieniu.
Cechy fizyczne fikcyjnej PandoryCiało niebieskie | Średnica (km) | Masa | Siła ciężkości | Gęstość atmosfery | Ciśnienie |
---|
Ziemia | 12 742 | 1 | 1 | 1 | 1 |
Pandora[11] | 11 447 | 0,72 | 0,8 | 1,2 | 1,1 |
Atmosfera
Atmosfera Pandory jest dla człowieka zabójcza. Głównym składnikiem jej atmosfery jest
dwutlenek węgla
, który w stężeniu 18% powoduje śmierć człowieka w przeciągu 4 minut. Innym trującym dla człowieka gazem występującym w atmosferze Pandory jest
siarkowodór
.
Atmosfera jest o 20% gęstsza od ziemskiej. Pomimo to ciśnienie na poziomie morza jest o około 10% niższe, m.in. dlatego że grawitacja księżyca jest o około 20% słabsza od ziemskiej[11].
Geologia
Pandora od
strony geologicznej
jest dość podobna do Ziemi – ma płynne, żelaziste
jądro
, plastyczny
płaszcz
i półsztywną
skorupę
. Ma również, podobnie jak Ziemia, dwa wewnętrzne źródła ciepła. Jedno z nich czerpie
energię
z rozpadu radioaktywnych
izotopów
, drugie – z grawitacyjnego zapadania się pierwotnej formacji. Dodatkowym i o wiele potężniejszym źródłem energii są pływy, powodowane przez sąsiednie księżyce, które oddziałują z Polifemem. Czynniki te powodują, że
dryft kontynentalny
przebiega tu o wiele szybciej niż na Ziemi, a
płyty tektoniczne
pękają częściej z powodu zwiększonego nacisku i napięcia. Wyjaśnia to także brak dużych kontynentów na Pandorze, a także intensywne
zjawiska wulkaniczne
i aktywność geotermiczną – wiele gór i innych form geologicznych to świeże twory wulkaniczne. Stosunek lądów do oceanów na Pandorze jest dużo większy niż na Ziemi, lecz ląd jest podzielony na dużą liczbę małych kontynentów, co znacznie wydłuża
linię brzegową
, oraz zmniejsza obszar terenów śródlądowych. Jednocześnie fakt, że te ostatnie leżą tak blisko oceanów, łagodzi różnice temperatur. Na Pandorze istnieją lodowce porównywalne z ziemskimi, ale ponieważ w rejonach polarnych nie ma dużych mas lądowych, pandoriańskie lodowce unoszą się swobodnie na powierzchni oceanu. Księżyc posiada wiele kraterów, które znajdują się zarówno na lądach, jak i na dnie oceanów. Geologia Pandory sprawia, że krajobraz księżyca urozmaicają liczne
gorące źródła
i
gejzery
, a wiele rzek bierze swój początek z podziemnych gorących źródeł.
Pole magnetyczne
Pandora ma płynne żelazowe jądro charakteryzujące się prądami wirowymi, które wytwarza dwubiegunowe
pole magnetyczne
, podobne w strukturze do
ziemskiego
. Obecność złóż unobtanium głęboko pod powierzchnią gruntu zwiększa natężenie pola setki razy. Dzięki temu osłania Pandorę przed
promieniowaniem kosmicznym
i
materią
wyrzucaną z Alfa Centauri A. Jednak, w odróżnieniu od ziemskiego, tutejsze pole magnetyczne nie jest jednorodne, a koncentracja złóż unobtanium powoduje lokalne zaburzenia z których wydobywa się szkodliwe promieniowanie. Na globalne pole magnetyczne Pandory ma także wpływ silniejsze pole magnetyczne Polifema. Ich wzajemne oddziaływanie może sprawić, że promieniowanie kosmiczne uwięzione w polu magnetycznym planety może zostać wyrzucone na powierzchnię księżyca. Z powodu konfiguracji pól magnetycznych księżyca i planety istnieje połączenie między biegunami Polifema i Pandory, przez który płynie
prąd elektryczny
o
natężeniu
milionów
amperów
. Powoduje to wzrost aktywności elektrycznej na Polifemie i Pandorze, objawiający się gwałtownymi burzami i innymi zjawiskami elektromagnetycznymi.
Język Na'vi
Sztuczny język
stworzony przez Paula Frommera, wykładowcę Marshall School of Business specjalnie na potrzeby filmu. Jego słownik z dnia na dzień się powiększa, trwają starania o uwolnienie języka, ponieważ jak dotąd gramatyka znana jest w całości jedynie jego twórcy.
Wpływ na psychikę
Po premierze filmu odnotowano przypadki
depresji
u widzów, pragnących żyć na Pandorze[13]. Brytyjski serwis "Telegraph" donosi o autorach
blogów
i mikroblogów nie mogących pogodzić się z faktem, że fantastyczny świat ukazany w obrazie Jamesa Camerona nie istnieje. Z tęsknoty za Pandorą, oraz niemożności bycia jednym z Na'vi niektórzy[13] młodzi ludzie mają rzekomo rozważać nawet popełnienie
samobójstwa
w nadziei, że po
śmierci
odrodzą się w świecie choć trochę podobnym do Pandory. Reżyser komentując te pogłoski zalecił wszystkim nieszczęśliwym "spacer w lesie i przypomnienie sobie przyrody, którą mamy tutaj"[14][15].
Nagrody
Obsada
Ścieżka dźwiękowa
- You Don't Dream in Cryo... – 6:09
- Jake Enters His Avatar World – 5:24
- Pure Spirits of the Forest – 8:49
- The Bioluminescence of the Night – 3:37
- Becoming One of "the People"/Becoming One with Neytiri – 7:43
- Climbing Up "Ikinimaya – The Path to Heaven" – 3:18
- Jake's First Flight – 4:49
- Scorched Earth – 3:32
- Quaritch – 5:01
- The Destruction of Hometree – 6:47
- Shutting Down Grace's Lab – 2:47
- Gathering All the Na'vi Clans for Battle – 5:14
- War – 11:21
-
Leona Lewis
– I See You (Theme from Avatar) – 4:20
- Into the Na'vi World (utwór bonusowy) – 1:35
Książka
12 stycznia 2010 odbyła się premiera książki Avatar
Jamesa Camerona
autorstwa Dirka Mathisona, zawierająca szczegółowe informacje na temat astronomii oraz geologii Pandory, kultury Na'vi, fauny i flory księżyca, technologii ziemskiej na Pandorze, oraz 13-stronicowy słownik języka Na'vi.
Przypisy
- ↑
AVATAR rated 12A by the BBFC
(
ang.
). www.bbfc.co.uk. [dostęp 2010-01-07].
- ↑ Bob Tourtellotte:
"Avatar" midnight screenings pull in $3.5 mln
(
ang.
). 2009-12-18. [dostęp 2010-01-07].
- ↑ Ethan Anderton:
Sam Worthington Apparently Signed for Two Avatar Sequels
(
ang.
). 2009-11-30. [dostęp 2010-01-07].
- ↑
Avatar (2009) – Box Office Mojo
- ↑
Filming locations for Avatar
(
ang.
). imdb.com. [dostęp 2009-09-13].
- ↑ [
http://www.imdb.com/boxoffice/alltimegross?region=world-wide
All-Time Worldwide Box Office
- ↑
Weekend Report: ‘Avatar’ Breaks 'Titanic's Foreign Record – Box Office Mojo
- ↑
DOMESTIC GROSSES Adjusted for Ticket Price Inflation
(
ang.
). Box Office Mojo. [dostęp 2010-02-21].
- ↑
Movie Budget Records
(
ang.
). www.the-numbers.com. [dostęp 2010-01-07].
- ↑
Box Office: "Avatar" zarobił już ponad 1 mld dolarów – Film – WP.PL
- ↑ 11,0 11,1 11,2 11,3 11,4 Maria Wilhelm, Dirk Mathison: Avatar Jamesa Camerona. Amber, 2010. . (
pol.
)
- ↑
Omaticaya Clan – James Cameron's Avatar Wiki – Sam Worthington, Zoe Saldana
- ↑ 13,0 13,1
Amerykanie w depresji po "Avatarze" – Świat – Wiadomości – Radio ZET – Siła Muzyki – muzyka, wiadomości, rozrywka, konkursy, źródło informacji – kanały internetowe
- ↑
James Cameron Talks 'Avatar' Sequel, Deleted Sex Scenes – Movie News Story | MTV Movie News
- ↑
Avatar wywołuje depresję i myśli samobójcze – Strona – Galeria – Film – WP.PL
- ↑ 16,0 16,1 16,2
Oscary 2010: "Królik..." bez statuetki, triumf "The Hurt Locker. W pułapce wojny"!
(
pol.
). oscary.onet.pl. [dostęp 2010-03-08].
Linki zewnętrzne