Startuj z nami!

www.szkolnictwo.pl

praca, nauka, rozrywka....

mapa polskich szkół
Nauka Nauka
Uczelnie Uczelnie
Mój profil / Znajomi Mój profil/Znajomi
Poczta Poczta/Dokumenty
Przewodnik Przewodnik
Nauka Konkurs
uczelnie

zamów reklamę
zobacz szczegóły
uczelnie
PrezentacjaForumPrezentacja nieoficjalnaZmiana prezentacji
Zaspakajanie potrzeb dzieci niepełnosprawnych

Od 01.01.2015 odwiedzono tę wizytówkę 1316 razy.
Chcesz zwiększyć zainteresowanie Twoją jednostką?
Zadzwoń do Nas!* - tel. 606-...-... ->>>
* szkolnictwo.pl - najpopularniejszy informator edukacyjny - 1,5 mln użytkowników miesięcznie



Platforma Edukacyjna - gotowe opracowania lekcji oraz testów.



 

 1. Wstęp
- terminologia
2. Zaspakajanie potrzeb społecznych dzieci niepełnosprawnych
3. Trudności w zaspakajaniu potrzeb dzieci niepełnosprawnych
4. Podsumowanie
5. Literatura


1. Wstęp


Na wstępie chciałbym podać kilka wyjaśnień terminologicznych.
Wśród teoretyków i praktyków wychowania przyjęło się określenie „dziecko niepełnosprawne”, używane często zamiennie z określeniem „dziecko odchylone od normy rozwoju” lub „dziecko z odchyleniami od normy rozwoju”. Psycholodzy i pedagodzy nie są zgodni co do zakresu znaczeniowego określenia „dziecko niepełnosprawne”. Wielu z nich odnosi termin „niepełnosprawny” tylko do tych osób, które mają w sposób widoczny naruszoną sprawność psychofizyczną na tle uszkodzeń organicznych, czyli osoby z dysfunkcją narządu ruchu, niewidome, głuche, upośledzone umysłowo.
Marianna Marek – Ruka za niepełnosprawną uważa taką jednostkę, która bez specjalnej pomocy z zewnątrz jest długotrwale, całkowicie lub w znacznym stopniu niezdolna do pełnienia normalnych ról w społeczeństwie. W przypadku dziecka będzie to oznaczało niemożność uczestniczenia w grupie zdrowych rówieśników, a później podjęcia nauki w szkole podstawowej razem z dziećmi o normalnym rozwoju psychicznym i fizycznym.
Dziecko niepełnosprawne, mając ograniczone możliwości normalnego rozwoju z powodu wrodzonych lub nabytych uszkodzeń i związanych z nimi upośledzeń, charakteryzuje się zakłóconą integracją doświadczeń, choć z drugiej strony należy podkreślić olbrzymią plastyczność mechanizmów przystosowania i kompensacji. Opierając się na tych zdolnościach, można opracowywać skuteczne formy oddziaływań usprawniających, dostosowane do jego możliwości i p o t r z e b.
W.Okoń za potrzebę określa stan, w którym jednostka odczuwa chęć zaspokojenia jakiegoś braku, np. w zapewnieniu sobie warunków życia, utrzymaniu gatunku, osiągnięciu pozycji społecznej i in. Potrzebie zwykle towarzyszy silna motywacja, niekiedy utożsamia się ją więc z motywem, kiedy indziej znów z popędem lub instynktem.
Cechami wyróżniającymi dzieci niepełnosprawne spośród innych dzieci nie będzie sama przyczyna ich niesprawności, ale trudności, jakie są z nią związane i potrzeba specjalnej pomocy.

2. Zaspakajanie potrzeb dzieci niepełnosprawnych

We współczesnym świecie coraz większym problemem staje się dobór najwłaściwszych sposobów kształcenia jednostek niepełnosprawnych, w tym przede wszystkim dzieci, oraz zapewnienie im rehabilitacji, dostosowania społecznego i najbardziej efektywnej opieki. Z przeprowadzonych badań i obserwacji wynika, że niepełnosprawność dzieci występuje najczęściej jako wady i zaburzenia w rozwoju psychicznym (upośledzenie umysłowe lub obniżona sprawność intelektualna) oraz fizycznym (wady wzroku, słuchu, różnego rodzaju kalectwa narządów ruchu, choroby), a także jako niedostosowanie społeczne.
Główny kierunek przemian w wychowaniu i nauczaniu dzieci niepełnosprawnych można określić jako dążenie do tworzenia warunków jak najpełniejszej ich integracji społecznej. U podstaw idei integracji społecznej tych dzieci leży przekonanie, że każde dziecko ma prawo do wychowywania się we własnej rodzinie i do wzrastania w naturalnym środowisku swoich rówieśników. Tak więc dziecko nie powinno być przenoszone do szkoły specjalnej, jeżeli można mu stworzyć warunki nauki w szkole powszechnej, gdzie przebywa wśród pełnosprawnych rówieśników i dzięki czemu wychowuje się w swojej rodzinie. Istota integracji społecznej dzieci niepełnosprawnych zawiera się więc w tworzeniu dla tych dzieci w ich środowisku (w rodzinie, w szkole, w grupie rówieśniczej, w środowisku lokalnym) takich warunków, by mogły pomyślnie rozwijać się oraz bawić, uczyć i uprawiać różne rodzaje działalności (np. sport, turystykę, zajęcia artystyczne) wspólnie z dziećmi pełnosprawnymi.
Nauczanie i wychowanie dzieci niepełnosprawnych opiera się na ogólnych zasadach polityki oświatowej naszego państwa, która daje każdemu dziecku prawo do nauki, wychowania i przygotowania do życia społecznego i zawodowego. Tak więc kształcenie niepełnosprawnych stanowi integralną część ogólnego systemu edukacji narodowej i dlatego podlega ono tym samym założeniom programowym i organizacyjnym, co nauczanie w szkolnictwie masowym. Zadaniem nauczania i wychowania niepełnosprawnych jest stwarzanie najbardziej korzystnych warunków dla ich rozwoju ogólnego, przygotowanie do pracy zawodowej i samodzielnego życia w społeczeństwie. Kształcenie niepełnosprawnych odbywa się w :
1. placówkach specjalnych
- przedszkolach,
- szkołach podstawowych,
- szkołach przysposabiających do zawodu,
- zasadniczych szkołach zawodowych,
- szkołach średnich,
- ośrodkach szkolno – wychowawczych,
- państwowych młodzieżowych ośrodkach wychowawczych,
- grupach wychowawczych,
2. formach integracyjnego kształcenia przy szkołach powszechnych, do których zalicza się:
- klasy specjalne,
- zespoły korekcyjno – kompensacyjne,
- nauczanie indywidualne organizowane w domu,
- nauczanie „zintegrowane”
Podkreślić należy, że wybór formy kształcenia i wychowania, powinien być uzależniony od możliwości psychofizycznych dziecka i opierać się na wynikach analizy badań diagnostycznych, która z form stwarza korzystniejsze warunki dla prawidłowego przebiegu procesu rewalidacji czy resocjalizacji.
Zgodnie z warunkami współczesnej pedagogiki specjalnej, większe szanse pełniejszej rewalidacji dzieci dają te placówki, które szerzej są otwarte na świat zewnętrzny, a życie i praca przebiegają w normalnych warunkach. Stąd też coraz większego znaczenia nabiera integracyjny system kształcenia i wychowania, który polega na maksymalnym włączaniu dzieci z odchyleniami od normy do szkół masowych i innych placówek oświatowych, organizacji młodzieżowych, umożliwiających im wzrastanie w gronie zdrowych rówieśników. Jednostkom zaś przebywającym w zakładach opiekuńczych stara się zapewnić jak najczęstsze kontakty z zewnętrznym środowiskiem społecznym. Spośród postępowych kierunków w pedagogice specjalnej na szczególną uwagę zasługują formy integracyjnego kształcenia w szkołach powszechnych.
Polega ono na włączeniu dzieci upośledzonych do szkół normalnych. W historii pedagogiki specjalnej znane są poczynania zmierzające do organizacji takiego kształcenia, lecz były one z reguły zarzucane z uwagi na brak pożądanych rezultatów. Przyczyn tego stanu rzeczy możemy dzisiaj dopatrywać się:
a) w niewystarczającym przygotowaniu nauczycieli szkół masowych do nauczania dzieci upośledzonych i w braku, zwłaszcza ekonomicznej, motywacji tych nauczycieli do dalszych studiów i dodatkowego poważnego wysiłku,
b) w negatywnym nastawieniu społeczeństwa dorosłych do upośledzonych uczniów w szkołach masowych na skutek m. in. odciągnięcia uwagi i wysiłku nauczycieli do nauczania dzieci normalnych,
c) w braku specjalnych pomocy naukowych i środków dydaktycznych w szkołach masowych,
Dlatego, chcąc dzisiaj osiągnąć zadowalające wyniki w procesie zintegrowania nauczania i upowszechnić je, musimy te właśnie trudności rozwiązać.
Wartość i słuszność integracji społecznej dzieci niepełnosprawnych uzasadnione zostały w rozważaniach teoretycznych pedagogów i sprawdzone w badaniach naukowych oraz w praktyce pedagogicznej. Teoretyczne uzasadnienie słuszności integracji społecznej osób niepełnosprawnych zawiera stworzona przez profesora Aleksandra Hulka teoria „wspólnej i swoistej problematyki” w rehabilitacji tych osób.
Rehabilitacja – czyli kompleksowe, zespołowe działanie i postępowanie w odniesieniu do osób niepełnosprawnych fizycznie i psychicznie (na skutek wad wrodzonych, schorzeń, urazów), które ma na celu przywrócenie tym osobom pełnej lub maksymalnej do osiągnięcia sprawności fizycznej i psychicznej, zdolności pracy i zarobkowania oraz zdolności do brania czynnego udziału w życiu społecznym.
Rehabilitacja lecznicza stanowi w Polsce integralną część podstawowego leczenia. Rehabilitacja lecznicza jest nieodzownym elementem współczesnej terapii. Postępowanie rehabilitacyjne odnosi się do wszystkich chorych i osób niepełnosprawnych, które jej potrzebują. Rehabilitacja odgrywa szczególną rolę i jest nieodzowna w leczeniu osób z dysfunkcją narządu ruchu, leczonych z powodu chorób układu krążenia, układu oddechowego i chorób psychicznych.
Polska koncepcja rehabilitacji i założenia organizacji działalności w Polsce opierają się na następujących zasadach:
- powszechność,
- wczesność zapoczątkowania,
- kompleksowość,
- ciągłość.
Rehabilitacja lecznicza reprezentuje kompleksowe działanie, które ma na celu przywrócenie choremu lub osobie niepełnosprawnej pełnej lub maksymalnej do osiągnięcia sprawności fizycznej i psychicznej. W swoim działaniu ukierunkowana jest na:
- profilaktykę stanu przewlekłego upośledzenia sprawności fizycznej i psychicznej oraz stanu trwałego kalectwa,
- skrócenie okresu niewydolności fizycznej i psychicznej oraz zaburzeń funkcjonalnych,
- kompensację ubytków funkcji uszkodzonych narządów i układów organizmu ludzkiego.
W zakres działalności rehabilitacji leczniczej wchodzi:
1) diagnostyka funkcjonalna – ocena sprawności i wydolności fizycznej i psychicznej oparta przede wszystkim na testach czynnościowych,
2) kinezyterapia – leczenie ruchem, różnymi formami ćwiczeń ruchowych,
3) fizykoterapia – zabiegi fizykalne, jako światło – lecznictwo, ciepłolecznictwo, elektroterapia,
4) hydroterapia,
5) terapia zajęciowa – leczenie pracą (ergoterapia),
6) psychoterapia i poradnictwo psychologiczne,
7) poradnictwo socjalne i zawodowe,
8) zaopatrzenie ortopedyczne – aparaty, protezy, buty, pomoce do samoobsługi.
Rehabilitacja w całokształcie działalności ochrony i służby zdrowia jest kierunkiem postępowania uwarunkowanym stanem zdrowotnym populacji XX wieku. W Zespołach Opieki Społecznej zorganizowane są Działy lub Oddziały Rehabilitacji. Większość szpitali posiada działy rehabilitacyjne, a wojewódzkie szpitale oddziały łóżkowe. Poza tym prawie w każdym województwie działają wieloprofilowe lub profilowe ośrodki rehabilitacyjne. W 6 Akademiach Medycznych działają katedry i kliniki medycyny rehabilitacyjnej. Ta struktura organizacyjna zapewnia wdrożenie Polskiego Modelu Rehabilitacji, a zatem też zaspokojenie potrzeb rehabilitacyjnych dzieciom niepełnosprawnym.

3. Trudności w zaspakajaniu potrzeb dzieci niepełnosprawnych

Różne odchylenia od normy fizycznej i psychicznej utrudniają dzieciom zaspokojenie ich potrzeb. Trudności, jakie one napotykają wynikają nie tylko z rodzaju i stopnia ich upośledzenia, ale są także uwarunkowane niekorzystnymi czynnikami psychicznymi, społecznymi i cywilizacyjnymi.
Trudności psychiczne dzieci z odchyleniami od normy wiążą się z ich reakcją na upośledzenie. Istnieje bardzo wiele czynników różniących indywidualne reakcje dzieci na upośledzenie oraz stany i nastawienia psychiczne związane z upośledzeniem.
Trudności społeczne wiążą się z nieprawidłowymi postawami dorosłych i rówieśników wobec dzieci z odchyleniami od normy, które utrudniają im przebieg interakcji z tymi osobami, podejmowanie różnych ról w grupach społecznych, a tym samym zaburzają u nich proces rozwoju społecznego. Trudności społeczne wiążą się także z niezadowalającym dostosowaniem programów i wymagań dydaktycznych szkół normalnych, stosowanych w tych szkołach zasad i metod do zróżnicowanych potrzeb i ograniczeń dzieci, a zwłaszcza dzieci z odchyleniem od normy.
Trudności cywilizacyjne zawierają się w barierach fizycznych, które tkwią w różnych obiektach i urządzeniach cywilizacyjnych, a także w narzędziach i przedmiotach codziennego użytku, które są najczęściej zbudowane według standardu potrzeb ludzi zdrowych i nie są dostosowane do potrzeb ludzi z różnymi odchyleniami od normy. Pokonywanie barier fizycznych, zwłaszcza architektonicznych jest nieraz dla osoby z odchyleniem od normy możliwe, ale dokonuje się przy zwiększonym wysiłku fizycznym i fizjologicznym oraz często przy obciążeniu mechanizmów regulacji psychicznej.
Przedstawione trudności mogą mieć charakter doraźny, sytuacyjny, lub, jeśli powtarzają się wielokrotnie, mogą nabrać charakteru względnie trwałego wyzwalając w dziecku określone nastawienie. Niezależnie jednak od charakteru trudności zawsze powodują one w mniejszym lub większym stopniu zagrożenie podstawowych potrzeb psychoruchowych dziecka. Konsekwencją nie zaspokojonych potrzeb są u dziecka różne zaburzenia rozwojowe, występujące bezpośrednio lub po pewnym czasie. W różnych okresach rozwoju dzieci różnie kształtuje się ich hierarchia potrzeb i w związku z tym zupełnie inne sytuacje mogą im stwarzać podobny wymiar trudności w różnym wieku i powodować zaburzenia zachowania o różnym charakterze.

4. Podsumowanie

Istnieje wiele różnorodnych potrzeb związanych z postępowaniem diagnostycznym, rehabilitacyjnym i integracją dzieci i młodzieży niepełnosprawnej. Doświadczenia dotychczasowe w tej dziedzinie wskazują na konieczność podejścia wielospecjalistycznego na wszystkich szczeblach i etapach podejmowanych działań. Odnosi się to do wczesnego wykrywania, leczenia, kształcenia, wychowania oraz integracji społecznej.
Przemożną rolę w zakresie usprawniania dzieci i młodzieży niepełnosprawnych odgrywa szeroko pojęte środowisko, którego udział i pełne wykorzystanie trzeba traktować jako jeden z podstawowych warunków uzyskiwanych efektów. Ocena wpływów tego środowiska zarówno jeśli chodzi o ich pozytywny jak i negatywny charakter stanowi istotny element globalnie ujmowanego programu rehabilitacji.
Sytuacja i potrzeby tej grupy dzieci nie są powszechnie znane, dlatego społeczeństwo posiada wypaczony obraz ich możliwości i szans integracji. Istnieje konieczność podjęcia szerzej zakrojonych działań popularyzacyjnych tę problematykę w środkach masowego przekazu i wykorzystania pod tym względem doświadczeń, jakie mają stowarzyszenia i organizacje społeczne. Z drugiej strony, występuje pilna potrzeba przygotowywania w ramach kształcenia podyplomowego personelu zajmującego się rehabilitacją w placówkach resortu zdrowia i oświaty. Postępy wiedzy w tej dziedzinie zmuszają do stałego podnoszenia poziomu swych kwalifikacji zawodowych tych wszystkich, którzy pragną przyjść z efektywną pomocą ciężko poszkodowanej przez los grupie społecznej.
5. Literatura

1. Aleksander Hulek – Pedagogika rewalidacyjna, PWN , W-wa 1983
2. Aleksandra Maciarz – Uczniowie niepełnosprawni w szkole powszechnej, WSiP, W-wa 1992
3. Wincenty Okoń – Słownik pedagogiczny, PWN, W-wa 1987
4. Encyklopedia pedagogiczna, Fundacja Innowacja, W-wa 1993

Czasopisma:
1. Oświata i Wychowanie 1988 nr 42
2. Oświata i Wychowanie 1981 nr 1-15
3. Szkoła Specjalna 1986 nr 1-6
4. Psychologia Wychowawcza 1995 nr 3
5. Psychologia Wychowawcza 1998 nr 4
6. Nowa Szkoła 1997 nr 2

Opracował: Andrzej Pieńczykowski

Umieść poniższy link na swojej stronie aby wzmocnić promocję tej jednostki oraz jej pozycjonowanie w wyszukiwarkach internetowych:

X


Zarejestruj się lub zaloguj,
aby mieć pełny dostęp
do serwisu edukacyjnego.




www.szkolnictwo.pl

e-mail: zmiany@szkolnictwo.pl
- największy w Polsce katalog szkół
- ponad 1 mln użytkowników miesięcznie




Nauczycielu! Bezpłatne, interaktywne lekcje i testy oraz prezentacje w PowerPoint`cie --> www.szkolnictwo.pl (w zakładce "Nauka").

Zaloguj się aby mieć dostęp do platformy edukacyjnej




Zachodniopomorskie Pomorskie Warmińsko-Mazurskie Podlaskie Mazowieckie Lubelskie Kujawsko-Pomorskie Wielkopolskie Lubuskie Łódzkie Świętokrzyskie Podkarpackie Małopolskie Śląskie Opolskie Dolnośląskie