Startuj z nami!

www.szkolnictwo.pl

praca, nauka, rozrywka....

mapa polskich szkół
Nauka Nauka
Uczelnie Uczelnie
Mój profil / Znajomi Mój profil/Znajomi
Poczta Poczta/Dokumenty
Przewodnik Przewodnik
Nauka Konkurs
uczelnie

zamów reklamę
zobacz szczegóły
uczelnie
PrezentacjaForumPrezentacja nieoficjalnaZmiana prezentacji
Dominacja wychowania nad nauczaniem

Od 01.01.2015 odwiedzono tę wizytówkę 2591 razy.
Chcesz zwiększyć zainteresowanie Twoją jednostką?
Zadzwoń do Nas!* - tel. 606-...-... ->>>
* szkolnictwo.pl - najpopularniejszy informator edukacyjny - 1,5 mln użytkowników miesięcznie



Platforma Edukacyjna - gotowe opracowania lekcji oraz testów.



 

DOMINACJA WYCHOWANIA NAD NAUCZANIEM TO JEDNA Z ZASAD,  ALE CZY SŁUSZNA ZASADA ORTODYDAKTYKI.

 
 
            Pedagogika specjalna obejmuje różne działy, różnie klasyfikowane przez badaczy przedmiotu. Według J. Doroszewskiej ( 1989, s.29) pedagogice specjalnej zostały powierzone jednostki w taki czy inny sposób odchylone od normy - fizycznie, psychicznie czy społecznie.   Z tego względu autorka wyodrębnia następujące działy pedagogiki specjalnej: p. rewalidacyjną (obejmuje osoby z upośledzeniem umysłowym, zaburzeniami psychicznymi i somatycznymi), rehabilitacyjną (dorośli z zaburzeniami psychicznymi i somatycznymi) oraz resocjalizacyjną (osoby niedostosowane społecznie).
Natomiast M. Grzegorzewska uważa, że do działów pedagogiki specjalnej należą: oligofrenopedagogika (jednostki z upośledzeniem umysłowym), surdopedagogika (upośledzenia słuchu i mowy), tyflopedagogika (zaburzenia wzroku), pedagogika resocjalizacyjna (zaburzone zachowanie na tle czynników organicznych i środowiskowych) oraz pedagogika terapeutyczna (dotyczy kalectw i schorzeń przewlekłych.   Ta klasyfikacja wydaje się bardziej szczegółowa i dokładniejsza.
Pedagogika specjalna w ujęciu W. Dykcika (1997, s. 22) obejmuje następujące działy i dziedziny ze wzglądu na rodzaj odchyleń od normy: pedagogikę zdolnych i uzdolnionych, rewalidacyjną i rehabilitacyjną, p. leczniczą i terapeutyczną, resocjalizacyjną oraz korekcyjną. Jest to jedna z późniejszych klasyfikacji traktująca o  osobach, którymi pedagogika specjalna się zajmuje.
            Działalność pedagogiki specjalnej opiera się na zasadach ortodydaktyki, która jest częścią dydaktyki ogólnej. Dydaktyka ogólna zajmuje się „celami, treścią, procesem, metodami, środkami i organizacją nauczania” (w. Okoń, 1970, cyt. za O. Lipkowski, 1981, s. 46). W stosunku do osób o specjalnych potrzebach edukacyjnych stosowane są zasady ortodydaktyki, której celem jest, w ujęciu O. Lipkowskiego (1981, s.46) dostosowanie procesu nauczania do specjalnych potrzeb i psychofizycznych właściwości jednostek odchylonych od normy. Założenia ortodydaktyki nie są sprzeczne z zasadami dydaktyki ogólnej, ale dotyczą szczegółowych wskazówek do pracy z osobami wymagającymi szczególnych działań pedagogicznych.
            Wyróżnia się sześć zasad ortodydaktyki:
1) zasadę życzliwej pomocy;
2) zasadę kształtowania pozytywnej atmosfery pracy;
3) zasadę aktywności w nauce;
4) zasadę dominacji wychowania;
5) zasadę indywidualizacji;
6) zasadę treści kształcących.
            
       
     Celem tej pracy jest wykazanie słuszności zasady dominacji wychowania nad nauczaniem w pedagogice specjalnej.
            Istnieje wiele definicji wychowania. Na przykład W. Okoń (1975, s.333) uważa, że wychowanie to świadomie organizowana działalność ludzka, której celem jest wywoływanie zamierzonych zmian w osobowości człowieka. Wynika stąd, że proces wychowania to działalność przede wszystkim świadoma, właściwie zorganizowana, mająca przedmiot swoich wpływów, którym jest człowiek.
            W świetle zasady dominacji wychowania, to właśnie owa planowa działalność nastawiona na wywołanie określonych zmian w zachowaniu i osobowości jednostki odchylonej od normy winna dominować w procesie pracy z taką jednostką. Według O. Lipkowskiego (1981, s.49) chodzi o to, by zapewnić lepsze rezultaty w nauce szkolnej przez jednoczesne przygotowanie dziecka do intensywniejszej nauki. Ten sam autor uważa, że zasada ta w nauce szkolnej oznacza, że
- plan pracy wychowawczej powinien być opracowany nie mniej starannie niż plan dydaktyczny
- organizacja pracy szkolnej powinna być ustalona także z punktu widzenia programu wychowania, to znaczy, że nie mogą być lekceważone zajęcia pozalekcyjne
- ze szczególną uwagą należy traktować takie momenty w życiu dziecka, które mają znaczenie dla kształtowania postawy społecznej dziecka.
 
            Mając na uwadze klasyfikację W. Dykcika można rozpatrywać słuszność zasady dominacji wychowania nad nauczaniem w odniesieniu do poszczególnych działów pedagogiki specjalnej.
            Pedagogika rewalidacyjna i rehabilitacyjna obejmuje swoim oddziaływaniem jednostki  z upośledzeniem umysłowym, wadami wzroku, słuchu oraz ze sprzężonymi zaburzeniami. Wynika z tego, że są to osoby , które ze względu na charakter odchylenia od normy wymagają szczególnych zabiegów pedagogicznych. Rezultaty pracy dydaktycznej, a więc nauczania takich jednostek są w dużym stopniu uzależnione od rezultatów pracy wychowawczej. Dzieje się tak, ponieważ poprzez właściwe oddziaływania wychowawcze zyskać można właściwe nastawienie ucznia do nauki szkolnej i całego procesu nauczania - uczenia się. Brak pozytywnego stosunku do szkoły i nauki może wywołać u dziecka brak gotowości do podjęcia pracy, ucieczki z zajęć lekcyjnych i ogólną niechęć do uczenia się. Stąd bardzo ważne jest takie postępowanie wychowawcze, które wywoła w dziecku motywację. Dzieci z upośledzeniem umysłowym czy zaburzeniami percepcji mają zazwyczaj poczucie inności i nie akceptacji ze strony środowiska, czują się odrzucone i niechciane. Ponadto u osób z odchyleniem od normy często niepowodzenia powodują zniechęcenie i frustrację, co pogłębia niską samoocenę. Dlatego tak ważna jest rola wychowania w pracy z jednostkami z upośledzeniem umysłowym  i zaburzeniami percepcji, ponieważ właściwe oddziaływanie podnosi samoocenę tych osób, powoduje wzrost motywacji do pracy nad sobą i do nauki.
Rozpatrując ten problem nie można pominąć faktu, że wiele dzieci, którymi zajmuje się pedagogika rewallidacyjna i rehabilitacyjna, znajduję się w placówkach z internatem. Wiąże się ten pobyt z tym, że dzieci te jadą do domów na weekendy, więc funkcje wychowawcze  w stosunku do tych uczniów przejąć muszą nauczyciele i wychowawcy. Poza tym nierzadko  w domu rodzinnym stwarzane są warunki cieplarniane, dziecko jest wyręczane, a wychowanie to również nauczenie dziecko czynności samoobsługowych i funkcjonowania w środowisku. Według W. Dykcika (1997, s. 317) edukacja powinna dopomóc ludziom niepełnosprawnym nie tylko w osiągnięciu niezależności ekonomicznej, ale przede wszystkim w przyczynieniu się do poczucia samorozwoju w społecznościach, w których żyją. Potwierdza to słuszność zasady dominacji wychowania nad nauczaniem w odniesieniu do pedagogiki osób z upośledzeniem umysłowym i zaburzeniami wzroku czy słuchu oraz ze sprzężonymi upośledzeniami.
            Pedagogika lecznicza i terapeutyczna odnosi się do jednostek przewlekle chorych, niesprawnych ruchowo, odmiennie somatycznie, z autyzmem, zespołami psychozopodobnymi oraz ludzi starych. Zasada dominacji wychowania nad nauczaniem nadaje pracy wychowawczej charakteru terapeutycznego. Wpływ choroby na kształtowanie się osobowości dziecka interesuje badaczy od dawna. I tak na przykład I. Obuchowska (1991, cyt. za W. Dykcik, 1997, s. 199) ujmuje chorobę jako zdarzenie w procesie rozwoju dziecka obciążające je psychicznie. za czynniki psychicznego obciążenia autorka uważa lęk, ból i ograniczenie aktywności. Powoduje to u dziecka poczucie izolacji  i wyobcowania. Jak uważa O. Lipkowski (1981, s. 116-117) do zadań terapii wychowawczej należą: ochrona dziecka przed ujemnymi skutkami psychicznymi spowodowanymi długotrwałym pobytem w zakładzie leczniczym; współdziałanie w terapii medycznej; udzielanie choremu pomocy w procesie akceptacji sytuacji, w jakiej się znalazło; współdziałanie w zapewnieniu dziecku możliwości zaspokojenia potrzeb psycho - społecznych i biologicznych; organizowanie procesu nauczania w celu wyrównywania braków w tej dziedzinie. Jak wynika z przytoczonych faktów, w pedagogice terapeutycznej i leczniczej zasada dominacji wychowania jest bardzo ważna, ponieważ osoba przewlekle chora powinna przede wszystkim być w dobrej kondycji psychicznej, mieć pozytywne nastawienie i akceptować swoją sytuację. Jedynie wówczas proces leczenia, terapii, ale też i nauczania będzie efektywny i przyniesie pożądane rezultaty.
            Pedagogika resocjalizacyjna dotyczy osób niedostosowanych społecznie, aspołecznych, antyspołecznych, zdemoralizowanych oraz przestępców.
W ujęciu M. Grzegorzewskiej jednostki niedostosowane społecznie to takie, które wykazują m. in. tendencje społecznie negatywne, odwrócenie zainteresowań od wartości pozytywnych i chęć wyżycia się w akcji społecznie destrukcyjnej, brak poczucia odpowiedzialności za swoje czyny, krytycyzmu i hamulców.
Praca z osobą niedostosowana społecznie wymaga wielu zabiegów o charakterze głównie wychowawczym. Nadrzędnym celem pracy z jednostkami niedostosowanymi jest ich uspołecznienie, a więc takie działania, które doprowadzić mają do przyjęcia panujących w danym społeczeństwie norm i zasad i uznanie ich za własne. Jest to zadanie bardzo trudne, jednak niezbędne w procesie resocjalizacji.
            W zakresie pedagogiki korekcyjnej, która zajmuje się jednostkami mającymi trudności w uczeniu się, zaburzenia parcjalne, zaburzenia mowy i emocjonalne również obserwuje się zasadę dominacji wychowania nad nauczaniem. W tym dziale pedagogiki specjalnej ta dominacja nie jest jednak tak duża, jak w innych działach. Dużą rolę odgrywają tutaj zabiegi terapeutyczne i korekcyjne, zwłaszcza wcześnie rozpoczęte. Jak pisze O. Lipkowski (1981, s. 137) zabiegi terapeutyczne, korekcyjne i wychowawcze, szczególnie wtedy, gdy są wcześnie podejmowane, prowadzone systematycznie i odpowiednio długo, doprowadzają często do zaniku zaburzenia  i trudności rozwojowych.
            Pedagogika zdolnych i uzdolnionych jest mało rozpowszechniona w naszym kraju i niewiele osób jest świadomych, że to dział pedagogiki specjalnej. Niewątpliwie jednak jednostki wybitnie zdolne mają także specjalne potrzeby edukacyjne. W ujęciu E. Piotrowskiego praca z uczniem zdolnym wymaga odpowiedniej strategii i organizacji procesu dydaktycznego, więc określenia celów, treści, procesu, metod, środków i form. Wyróżnić można następujące rodzaje działań w odniesieniu do osób zdolnych: szybszy rozwój uczniów, wyposażenie ich w większy zasób wiedzy, umożliwienie uzyskania wiedzy o wyższym poziomie złożoności oraz rozwijanie myślenia twórczego. Wynika stąd, że pedagogika zajmująca się pracą z jednostkami wybitnie zdolnymi opiera się raczej na dominacji nauczania, niźli wychowania. Jest to zupełnie inne podejście niż w przypadku omawianych wcześniej działów pedagogiki specjalnej. Nie można jednak pominąć oddziaływań wychowawczych w procesie pracy z osobami zdolnymi. W tym przypadku ważkim wydaje się być takie oddziaływanie wychowawcze, które podnosić będzie motywację uczniów, ich dążenie do pogłębiania wiedzy i rozwijania zdolności.
 
            Jak wynika z omówionych wcześniej zagadnień, dominacja wychowania nad nauczaniem to zasada odnosząca się przede wszystkim do jednostek z upośledzeniem umysłowym, wadami wzroku i słuchu, sprzężonymi upośledzeniami (pedagogika rewalidacyjna i rehabilitacyjna), do chorych przewlekle, z niesprawnością ruchową, odmiennością somatyczną, z autyzmem i zespołami psochozopodobnymi (pedagogika terapeutyczna  i lecznicza), jednostek niedostosowanych społecznie, aspołecznych i antyspołecznych,
zdemoralizowanych i przestępców (pedagogika resocjalizacyjna). Wynika to głównie z faktu, że u wymienionych jednostek obserwuje się różne zaburzenia sfery poznawczej i emocjonalnej. Ze względu na charakter  odchylenia od normy różne oddziaływania wychowawcze są stosowane po to, by wywołać określone zmiany w zachowaniu, osobowości i postawach tych osób. Proces wychowania wymaga dostosowanych metod działania i stosowanych środków. Głównym jednak celem wychowania jest takie oddziaływanie, które doprowadzi do samoakceptacji jednostki, chęci samorozwoju i samorealizacji. Nie można pominąć faktu, że w pedagogice specjalnej wychowanie jest połączone z nauczaniem i obie te sfery działalności pedagogicznej są niezmiernie ważne w pracy z osobami o specyficznych potrzebach edukacyjnych. Fakt, że w przypadku dzieci z zaburzeniami rozwojowymi (pedagogika korekcyjna) oraz wybitnie zdolnych (pedagogika zdolnych i uzdolnionych) zasada dominacji wychowania nie ma tak wyraźnego zastosowania, nie oznacza, że wychowanie przestaje być ważne. Ze względu na specyfikę pracy z tymi jednostkami zasadniejsze wydaje się być oddziaływanie korekcyjne i terapeutyczne (dzieci z zaburzeniami rozwojowymi) oraz pogłębianie wiedzy i rozwijanie talentów (dzieci zdolne i uzdolnione).
            Konkludując, stwierdzić można, że zasada dominacji wychowania nad nauczaniem w pedagogice specjalnej jest zasadna i słuszna, gdyż takiej zasady działania wymagają jednostki   o specyficznych potrzebach edukacyjnych.


K. Trzebiatowska 

Umieść poniższy link na swojej stronie aby wzmocnić promocję tej jednostki oraz jej pozycjonowanie w wyszukiwarkach internetowych:

X


Zarejestruj się lub zaloguj,
aby mieć pełny dostęp
do serwisu edukacyjnego.




www.szkolnictwo.pl

e-mail: zmiany@szkolnictwo.pl
- największy w Polsce katalog szkół
- ponad 1 mln użytkowników miesięcznie




Nauczycielu! Bezpłatne, interaktywne lekcje i testy oraz prezentacje w PowerPoint`cie --> www.szkolnictwo.pl (w zakładce "Nauka").

Zaloguj się aby mieć dostęp do platformy edukacyjnej




Zachodniopomorskie Pomorskie Warmińsko-Mazurskie Podlaskie Mazowieckie Lubelskie Kujawsko-Pomorskie Wielkopolskie Lubuskie Łódzkie Świętokrzyskie Podkarpackie Małopolskie Śląskie Opolskie Dolnośląskie