Startuj z nami!

www.szkolnictwo.pl

praca, nauka, rozrywka....

mapa polskich szkół
Nauka Nauka
Uczelnie Uczelnie
Mój profil / Znajomi Mój profil/Znajomi
Poczta Poczta/Dokumenty
Przewodnik Przewodnik
Nauka Konkurs
uczelnie

zamów reklamę
zobacz szczegóły
uczelnie
PrezentacjaForumPrezentacja nieoficjalnaZmiana prezentacji
Praca z dziećmi z uszkodzonym wzrokiem w klasach integracyjnych szkoły publiczne

Od 01.01.2015 odwiedzono tę wizytówkę 12244 razy.
Chcesz zwiększyć zainteresowanie Twoją jednostką?
Zaprezentuj w naszym informatorze swoją jednostkę ->>>
* szkolnictwo.pl - najpopularniejszy informator edukacyjny - 1,5 mln użytkowników miesięcznie



Platforma Edukacyjna - gotowe opracowania lekcji oraz testów.



 

Praca w klasach integracyjnych wymaga od nauczyciela szczególnej znajomości możliwości, potrzeb i oczekiwań dzieci o różnych rodzajach niepełnosprawności. Moja praca dotyczy dzieci niedowidzących.

Marzena Szczerbińska
nauczyciel biologii i przyrody w Zespole Szkół w Szczecinku
 
Praca z dziećmi z uszkodzonym wzrokiem w klasach integracyjnych szkoły publicznej.

Pracując w klasach integracyjnych szkoły podstawowej i gimnazjum uczę przyrody i biologii dzieci niedowidzące. Aby dobrze spełniać zadania nauczyciela i wychowawcy musiałam poznać potrzeby i zasady pracy dydaktyczno-wychowawczej z tą grupą dzieci. Wczesna rewalidacja niewidzących to rewalidacja fizyczno – zdrowotna – różne formy fizycznej aktywności zapobiegające zwolnieniu tempa rozwoju i wadom postawy (nauka orientacji i samodzielnego poruszania się, nauka czynności dnia codziennego).Nauczanie orientacji przestrzennej w szkole na poziomie kształcenia zintegrowanego obejmuje kształtowanie obrazu ciała, manipulowanie przedmiotami, orientację kierunkową, ćwiczenia spostrzegawczości, koncentrację uwagi, ćwiczenia kompensacyjne.
Oto przykłady ćwiczeń:
    1.ćwiczenia kompensacyjne – wielozmysłowe:
    - rozpoznawanie różnych odgłosów z otoczenia- rozróżnianie dotykiem faktur przedmiotów- rozróżnianie dźwięków w małej i dużej przestrzeni- chodzenie za dźwiękiem- ocenianie odległości, liczenie kroków- rozpoznawanie i ocenianie przedmiotów- kształtowanie pojęć: miejsce, czas, pora dnia- rozwijanie pamięci mięśniowej- znajdowanie przedmiotów i ich lokalizacja- rozpoznawanie podłoża stopami- rozpoznawanie przedmiotów po zapachu- kojarzenie pomieszczenia z zapachem
    2.ćwiczenia manualne i motoryczne:
    - lepienie z plasteliny i gliny- nawlekanie koralików- wydzieranki z kolorowego papieru- wycinanie nożyczkami- segregowanie figur geometrycznych i przedmiotów codziennego użytku- zbieranie drobnych przedmiotów ze stołu- układanki wtyczkowe- odkręcanie i zakręcanie śrubek i butelek- czynności samoobsługowe
    3.ćwiczenia orientacji kierunkowej i przestrzennej
    - ćwiczenia w schemacie ciała (nazywanie i wskazywanie części ciała)- ćwiczenia utrwalania orientacji w schemacie ciała osoby stojącej na przeciw- kształtowanie pojęć przestrzennych (ćwiczenia podczas wykonywania poleceń np.: stań za, zwróć się do mnie prawą stroną, weź piłkę do lewej ręki)- odtwarzanie figur geometrycznych na płaszczyźnie (układanie zabawek, tworzenie kompozycji z figur, odtwarzanie szlaczków litero podobnych, rozpoznawanie przedmiotów podobnych i różniących się).

Celem rewalidacji ukierunkowanej na rozwój poznawczy dziecka niewidomego jest ograniczenie konsekwencji zubożonego poznania o dane wzrokowe oraz podtrzymywanie aktywności poznawczej sprawnych analizatorów. W tym celu działania rewalidacyjne polegają na stymulowaniu ośrodkowego układu nerwowego. Stymulacja dotyczy wzroku, słuchu, smaku, węchu, ruchu, rozwoju mowy, kształtowania pojęć, uwagi dowolnej, kojarzenia i pamięci. Rewalidacja dotyczy też sfery psycho – społecznej. Kształtuje się poczucie własnej wartości przez akceptację braku wzroku i rozwój motywacji do wysiłków na rzecz „uczenia się życia” z pomocą innych zmysłów. Dla dziecka niewidomego lub słabo widzącego rozpoczynającego naukę szkolną bardzo trudnym procesem jest nauka czytania i pisania. Opiera się ona na precyzyjnym rozpoznawaniu liter – ich porównywaniu, odróżnianiu i zapamiętywaniu. Obserwuje się u dzieci mylenie liter podobnych do siebie pod względem kształtu i wielkości (np.: L – Ł, C – G, b – p, d – g, m – n, o –a, l –t ) trudności w zapamiętywaniu obrazu graficznego rzadziej występujących dużych liter (Ł,F, H), trudności w odróżnianiu układów liter: sok – kos – rok. Powoduje to, że dzieci czytając zniekształcają wyrazy, opuszczają lub powtarzają przeczytane elementy, gubią się w tekście. Długo utrzymuje się u nich technika literowania i sylabizowania, tempo czytania jest wolne i nierytmiczne, występuje słabe zrozumienie tekstu i szybkie męczenie się. Proces przygotowania dzieci do nauki czytania i pisania powinien rozpocząć się bardzo wcześnie i przebiegać pod kierunkiem rodziców i nauczycieli przedszkoli w czterech kierunkach:
  1. usprawnianie manualne
  2. aktywizowanie myślenia
  3. kształtowanie pojęć matematycznych
  4. ćwiczenia funkcji słuchowych

Przykłady ćwiczeń:
    1.ćwiczenia usprawniające syntezę i analizę wzrokową:
    - składanie obrazu z części- loteryjki obrazkowe i wyrazowe- dobieranie podpisów do obrazków- dobieranie identycznych obrazków- zaznaczanie różnic na obrazkach- rozpoznawanie przedmiotów na rysunkach- rozpoznawanie liter pisanych, drukowanych, wielkich, małych- wyszukiwanie wskazanych liter w wyrazach i wyrazów w zdaniach
    2.ćwiczenia usprawniające syntezę i analizę słuchową:
    - odtwarzanie rytmu przez stukanie i klaskanie- rozróżnianie tempa, siły i rytmu dźwięków- śpiewanie i rozróżnianie piosenek- rozróżnianie i naśladowanie odgłosów z otoczenia i głosów zwierząt- wyróżnianie i liczenie wyrazów w zdaniu- dzielenie wyrazów na sylaby i liczenie ich- dzielenie wyrazów na głoski- liczenie głosek w wyrazie- uzupełnianie wyrazów brakującymi głoskami
    3.ćwiczenia koordynacji wzrokowo – ruchowej:
    - obrysowywanie konturów- kolorowanie obrazków- rysowanie szlaczków bez odrywania ręki- cięcie nożyczkami papieru po liniach w paski i naklejanie ich- wycinanie liter i cyfr i figur geometrycznych i naklejanie ich w celu stworzenia kompozycji- rysowanie linii z pomocą linijki
Uczniowie z uszkodzonym wzrokiem mają odmienne możliwości edukacyjne. Kształcenie ich zaczęło się od tzw. systemu segregacyjnego - dzieci były nauczane i wychowane w specjalnych placówkach (szkoła z internatem). W latach 50-tych zaczęła rozwijać się idea integracji szkolnej. Dzieci z uszkodzonym wzrokiem włączone zostały do powszechnego systemu szkół i placówek oświatowych na wszystkich poziomach edukacji. Umożliwia to dziecku naukę w szkole znajdującej się w jego miejscu zamieszkania oraz stwarza możliwość posiadania przez nie wielu pełnosprawnych kolegów. Aby rozwój psycho – fizyczny i społeczny dzieci był pełny trzeba zapewnić im odpowiednie warunki i pomoc w zaspokajaniu ich specjalnych potrzeb edukacyjnych. Uzyskuje się to przez tworzenie odpowiedniej wielkości i charakteru integrowanych grup, częściową adaptację programu szkolnego, stosowanie specjalnych lub zmodyfikowanych metod dydaktycznych oraz realizację programu przez odpowiednio przygotowanych nauczycieli. Program szkolny powinien w miarę możliwości być realizowany w pełnym zakresie. Jeśli nie jest to możliwe konieczne są jego modyfikacje. Polegają one także na poszerzeniu programu o dodatkowe zajęcia np. nauka systemu Braille’a czy samodzielnego poruszania się dla niewidomych lub usprawnienie wzroku dla niedowidzących. Metody stosowane przez nauczycieli powinny w większym stopniu opierać się na słuchu i dotyku niż na wzroku (wykład, pogadanka, demonstracja dotykowa, werbalny opis przedmiotów i zjawisk). Stosowane przy tym pomoce dydaktyczne np. modele, mapy powinny posiadać odpowiednie rozmiary i być zróżnicowane kolorystycznie. Dzieci z uszkodzonym wzrokiem często pracują wolniej. Wynika to z wolniejszego postrzegania wzrokowego i stosowania innych metod pracy opartych na dotyku. Może to spowodować opóźnienia w realizacji programu, co wymaga wprowadzenia zajęć wyrównawczych. Nauczyciel pracujący z dziećmi niewidomymi i niedowidzącymi powinien brać pod uwagę kilka zasad:
    - przeciętne dziecko z uszkodzonym wzrokiem jest zdolne do osiągnięcia normalnego rozwoju psychicznego i społecznego- może osiągnąć ten rozwój w tym samym czasie co dzieci widzące jeśli stworzy mu się korzystne warunki edukacyjne- wśród dzieci z uszkodzonym wzrokiem tak jak i wśród dzieci dobrze widzących istnieją indywidualne różnice w tempie rozwoju, temperamencie, wrażliwości, uzdolnieniach, tempie uczenia się- procesy poznawcze i działania dzieci z uszkodzonym wzrokiem są wolniejsze, dlatego na ich realizację potrzebują dłuższego czasu- dzieci z uszkodzonym wzrokiem nie uczą się automatycznie, mimowolnie obserwując rzeczywistość, dlatego trzeba im systematycznie i dokładnie przekazywać wszystkie umiejętności- dzieci te wymagają większego zaangażowania, pracy i cierpliwości ze strony nauczycieli i rodziców niż dzieci zdrowe

Przystępując do pracy dydaktycznej z dzieckiem słabo widzącym nauczyciel powinien poznać diagnozę, rokowania oraz następstwa schorzenia. Musi wiedzieć, jakie warunki sprzyjają, a jakie utrudniają widzenie, z jakiego zmysłu dziecko korzysta najczęściej, jakie stosuje pomoce ułatwiające widzenie. Należy porozmawiać z rodzicami dziecka, ale również z nim samym. Dzieci z klasy oraz inni nauczyciele uczący także powinni znać możliwości i problemy wzrokowe dziecka. Należy kształtować prawidłowy stosunek osób zdrowych do niewidomych i słabo widzących czyli zespół postaw przedmiotowo – rzeczowych. Dominuje tu przekonanie, że osoby z uszkodzonym wzrokiem są członkami naszej zbiorowości, mają własne problemy, które powinny być rozwiązane przez wzajemną adaptację oraz pogłębianie kontaktów. Niewskazane są postawy odpychające (izolowanie się od niewidomych) oraz opiekuńczo – paternalistyczne (przekonanie o tym, że osoby z uszkodzonym wzrokiem wymagają przede wszystkim pomocy). Podczas codziennej pracy dydaktycznej z dzieckiem z uszkodzonym wzrokiem należy zachęcać je do korzystania ze wzroku jeśli jest to efektywne oraz do korzystania z innych zmysłów i technik jeśli wzrok nie wystarcza. Trzeba zachęcać dziecko do przynoszenia do szkoły i korzystania z niezbędnych mu pomocy oraz zapewnić miejsce na ich przechowywanie. Pomoce ułatwiające uczniom widzenie to:
    - pomoce nie zawierające typowych elementów optycznych np.: lampy, latarki, filtry światła, narzędzia do pisania, podstawki do czytania, podręczniki i lektury z powiększonym drukiem- pomoce optyczne np.: lunety i lupy- powiększalniki telewizyjne i komputerowe oraz lupy elektroniczne- urządzenia do obsługi komputera.

Prowadząc zajęcia należy słownie wyjaśniać co się robi i pisze na tablicy oraz udzielać dodatkowych informacji. Aprobatę lub dezaprobatę należy wyrażać w sposób dostrzegalny dla dziecka np. przez słowną pochwałę lub poklepanie po ramieniu. Trzeba zachęcać dziecko do poruszania się po klasie , również w czasie lekcji, aby zbierało informacje wzrokowe. Koncentracja na bodźcach słuchowych jest bardzo męcząca, dlatego należy zmieniać formę zajęć w czasie lekcji i stosować przerwy śród lekcyjne. Nie należy unikać słów:
  • „popatrz”
  • „zobacz”
  • „widzisz”
i tym podobnych, ponieważ są one częścią słownika zarówno dzieci zdrowych jak i niewidomych czy słabo widzących. W miarę możliwości, część lekcji powinna odbywać się w naturalnym środowisku, aby uczeń mógł dotykowo poznawać różne przedmioty z otoczenia. Zwracając się do niewidomego czy słabo widzącego ucznia należy wymienić jego imię oraz trzeba pamiętać o tym, że w sposobie mówienia i brzmieniu głosy nauczyciela mimowolnie przekazuje on informację o swoim nastroju i postawie wobec dziecka. Konieczny jest stały i ścisły kontakt z rodzicami dziecka. Informowanie ich o jego codziennych postępach i aktywności.


Literatura:

M. Bogdanowicz „Psychologia kliniczna dziecka w wieku przedszkolnym” Warszawa 1991 WSiP Praca zbiorowa pod redakcją
W. Dykcika „Pedagogika specjalna” Wydawnictwo Naukowe UAM Praca zbiorowa pod redakcją S. Jakubowskiego
„Poradnik dydaktyczny dla nauczycieli realizujących podstawę programową w zakresie szkoły podstawowej i gimnazjum z uczniami niewidomymi i słabo widzącymi” Warszawa 2001 MEN

Umieść poniższy link na swojej stronie aby wzmocnić promocję tej jednostki oraz jej pozycjonowanie w wyszukiwarkach internetowych:

X


Zarejestruj się lub zaloguj,
aby mieć pełny dostęp
do serwisu edukacyjnego.




www.szkolnictwo.pl

e-mail: zmiany@szkolnictwo.pl
- największy w Polsce katalog szkół
- ponad 1 mln użytkowników miesięcznie




Nauczycielu! Bezpłatne, interaktywne lekcje i testy oraz prezentacje w PowerPoint`cie --> www.szkolnictwo.pl (w zakładce "Nauka").

Zaloguj się aby mieć dostęp do platformy edukacyjnej




Zachodniopomorskie Pomorskie Warmińsko-Mazurskie Podlaskie Mazowieckie Lubelskie Kujawsko-Pomorskie Wielkopolskie Lubuskie Łódzkie Świętokrzyskie Podkarpackie Małopolskie Śląskie Opolskie Dolnośląskie